Radovi na proširenju plaže u Baošićima još traju, uprkos svemu, zato nisam uopšte optimističan da se devastirana obala, narušeni biodiverzitet, zatrpavanjem morskog dna do 9 m, može vratiti u prvobitno stanje, te da se mogu “korigovati” izgrađeni hotelski kompleksi preko gabarita.
To je Novskom portalu kazao arhitekta i urbanista Vuk Čvoro, upitan da sa stručnog aspekta prokomentariše ključnu dilemu-što se i kako može spasiti od uništenog pozamašnog parčeta “morske pjene” od 14 hiljada kvadrata, sa ogromnim hotelom u pozadini, u Baošićima.
Čvoro je jedan od onih koji je odavno upozoravao da megalomanski investicioni projekti, bez potrebne infrastrukture, poput onih za čiju je gradnju bez validnih dozvola okrivljen vlasnik “Carina”, Čedo Popović, samo štete održivom razvoju. Nada se da Popovićevo hapšenje nije samo “predstava za javnost”.
“Odavno sam upozoravao na sve projekte koje Popović radi u Herceg Novom. Još 2015. godine sticajem okolnosti radio sam pozivni konkurs za rekonstrukciju i dogradnju hotela “Delfin” u Bijeloj, koji je, pokazalo se uskoro, bio samo placebo (namještaljka) da Popović počne što prije radove na izgradnji depadansa hotela za koji je raspisan konkurs. Sve mu je omogućilo tadašnje resorno Ministarstvo održivog razvoja i turizma (MORT). On je tada paralelno sa tokom konkursne procedure uvelike otpočeo sa gradnjom depadansa, i dalo se već tada naslutiti šta nas čeka u nastavku epizode”.
Ono što je Popović napravio “u zagrljaju” sa prehodnom DPS-ovskom Vladom, nastavlja da nakon više od 10 godina, sprovodi i sa ovom novom Vladom koja je obećavala oslobađanje od dugogodišnje anarhije, kaže Čvoro:
“Vidimo da u tome i dalje ima udjela! Pričamo o zaštiti UNESCO zone i njenoj buffer zoni (Herceg Novi, Tivat), a AKA “businessman” kako ga mediji nazivaju, jer kod nas svakako uspijeva samo ovakva sorta businessmana…, aktivno degradira čitavu sliku grada i mirnu liniju obale novske rivijere, pretvara je u jednu od najvećih uzurpacija i degradacija prirodnog i kulturnog nasljeđa u zemlji! Ono za šta je Kotor 1979. godine kao prirodno područje nekada davno stavljen na listu UNESCO Svjetske baštine: kao sadejstvo prirode i čovjeka, ovaj sistem degradira potpuno suprotnim apsurdnim devastacionim djelovanjem ovakvih “businessman”-a sa sumnjivim porjeklom kapitala, koji djeluju upravo suprotno od sadejstva sa prirodom i okruženjem. Raspravlja se o danima o Moratorijumu dok se ovakvi projekti pred našim očima dešavaju bez stajanja. To je apsurdno kao i doskorašnje hapšenje usljed zločina koji se i dalje aktivno dešava u Baošićima”.
Slično devastaciji obale u Baošićima dešavalo i na ostalim lokacijama gdje je Popović gradio, čak i u toku ljetnje sezone, ne obazirući se na zabrane, jer on je taj koji zajedno sa “drugarima iz klupe” definiše uslove, dodaje Čvoro.
“Tako je radio i u Kumboru na hotelu koji ima 7 etaža u dijelu gradskog tkiva sa objektima spratnosti 2-3 etaže, gdje je isto ovako kao sad u Baošićima nasipao obalu daleko u more i gdje je onako masivan objekat hotela “Kumbor” temeljen bez ijednog jedinog šipa na nasipu, iako je poznato da je Kumbor zemljište sa najgorim uslovima za fundiranje u državi. Istorijska je činjenica da je stari grad Stoli, kojem je Kumbor nekad bio predgrađe, potonuo u nekadašnjem zemljotresu u ovom dijelu grada”.
Da li je ovakav vid investicionog urbanizma zaista razvojni, ili lokalna i državna politika, usljed nedostatka razvojnih kapaciteta, nama “maže oči” imputirajući da su to naši jedini i pravi putevi?
“Ja bih rekao putevi u sunovrat. Ipak, ako želimo da ostavimo nešto budućim naraštajima moramo djelovati protiv ovakvih i sličnih projekata za šta se svakodnevno zalažem i borim se protiv svih planova koji imaju ovako dehumanizovane i antiprostorne smjernice, prilagođene isključivo investicionim kapacitetima i baziranim isključivao na ekonomskim računicama brzopoteznog investitorskog bogaćenja. Pri čemu bi običan stanovnik Herceg Novog, ili nekog drugog grada, u kojem se slično dešava, postao potlačeni rob sistema, a ako mu se ne sviđa, brzo bi bio zamijenjen radnom snagom “izvana”, a potom i vjerovatno “etnički počišćen”.
Čvoro tvrdi i da Izmjene i dopune PUP-a Herceg Novog imaju slične namjere poput ove Popovićeve, da, kako kaže, do kraja dokusure ovaj primorski grad, na što je bilo dosta kritika struke.
“Izmjene PUP-a su sa osnovnim ciljem podizanja kapaciteta izgradnje na komunalno neopremljenom zemljišu sa nedovoljnom infrastrukturnom: nedostatak mreže saobraćajnica, vodovoda i kanalizacije, struje, telekomunikacija i slično. Iako je i Inženjerska komora Crne Gore i Komora Arhitekata upozoravala na sve nedostatke ovog plana, Agencija za izgradnju i razvoj Herceg Novog, kao i lokalni Sekretarijat za urbanizam Herceg Novog nisu vidjeli nikakav problem u podizanju cijena za komunalno opremanje zemljišta (iako to zemljište naravno nije adekvatno komunalno opremljeno i ta cijena je daleko od realne), a potom ni u usvajanju ovakvog planskog dokumenta koji je, možemo slobono reći, uduplao parametre izgrađenosti grada. Nevjernovatno je da planeri (urbanisti) ovako nešto ucrtaju u prostorne planove, koji postaju apsolutno prilagođeni pogrešnim investicionim kapacitetima, a onda na kraju institucije i odobre ovako sumnjive projekte, pa se pozivaju da oni nisu krivi jer investitoru je Plan dozvolio. Pitamo se kako i ko je tu najviše kriv?
MI SMO KRIVI! Svi mi koji sjedimo skrštenih ruka i dopuštamo im da misle da nemamo izbora. Zato se nadam da zaista ima istine i pravde i da ovakve reakcije nisu lažne, već će se neko zaista zajednički založiti za održivi razvoj ove države, kojoj je Bog dao naizbrisivo bogatstvo prirode, ali i pogrešnu sortu ljudi da dejstvuje sa njom na ovako neodgovoran i kratkoročan način”, zaključuje spec. sci. arh, Vuk Čvoro.
