U Crnoj Gori se vodi oštra javna rasprava o novom Nacrtu Zakona o kulturi kog je predložilo Ministarstva kulture i medija. Na zahtjev javnosti, rasprava je produžena do 29. septembra.
Jedna od spornih odredbi ovog Nacrta je ukidanje opštinskih Savjeta za kulturu i opštinskih programa razvoja kulture. Druga je nedostatak podrške za nezavisnu kulturnu scenu. Treća je nedostatak fokusa na strategiju kao instrumenta definisanja kulturne politike.
“Ovakve odredbe imaju potencijal za stvaranje limitirajućih i malignih uticaja na kulturu, kao i za rasipanje resursa. Lokalne organizacije, stručna javnost, kulturni i politički subjekti uputili su javne proteste protiv spornih stavki, kojima se pridružuje I Herceg Novi ”, ističe za Novski potrtal rediteljka iz Herceg Novog, Slađana Vujović.
Ona je proteklih dana porkrenula poptpisivanje Inicijative za izmjene Zakona i poslala je na adrese poslenika i instititucija kulture, nevladinih organizacija, te svih političkih aktera u lokalnoj vlasti.
Potpisivanje Inicijative za sve zaintersovane završava sjutra ibiće organizovano od 10.30 do 12 časova na platou kod kafe-restoraba Taraca. Nakon toga Inicijativa sa potpisima biće proslijeđena ministarki kulture i medija, Tamari Vujović.
“Herceg Novi zaslužuje da se solidarišemo u borbi za očuvanje slobode odlučivanja u kreiranja lokalne kulture, njegovanje vitalnosti lokalne nezavisne scene i kreiranje jasnih strategija kulturnog razvoja. Glavni razlozi za nezadovoljstvo stručne javnosti uključuju: slabljenje uticaja lokalne zajednice-građana, umjetnika, stručnjaka i ustanova – da aktivno učestvuju u kreiranju i oblikovanju kulturne politike svojih gradova, ignorisanje specifičnosti pojedinačnih opština. Novi zakon ne prepoznaje u dovoljnoj mjeri istorijski i kulturni značaj pojedinačnih gradova niti njihove individualne potrebe. Riječ je i o ugrožavanju decentralizacije. Suprotno savremenoj evropskoj praksi, moć odlučivanja se prebacuje na izvršnu vlast u Podgorici, i ostavlja se preširok prostor Ministarstvu da direktno utiče na djelovanje javnih ustanova kulture i Upravnih odbora na lokalnom nivou. Kultura se u velikoj mjeri potčinjava politici, a nezavisna kulturna scena ostaje nepodržana u stvaranju sadržaja od javnog interesa”, ukazuje Vujović.
Manjkavosti novog Zakona o kulturi su o gubitak formalnih mehanizama planiranja koji su prilagođeni jedinstvenim i kompleksnim potrebama gradova sa ogromnim kulturnim nasljeđem poput Kotora I Herceg Novog.
“Nedostaje dijalog zato je stručna javnost zatražila produžetak javne rasprave kako bi se donio kvalitetniji tekst Zakona. Ovom Inicijativom učestvujemo u javnoj raspravi. Svako ko vjeruje da gradovi treba da imaju slobodu planiranja i stvaranja sopstvenih kulturnih sadržaja, treba da se pridruži. Ministarstvo kulture i medija opravdava predložene izmjene tvrdnjama da se one temelje na praksama iz regiona i šire, kako bi se sistem pojednostavio, izbjegla nefunkcionalna administracija i jasnije definisao javni interes. Ni jedna od ovih fraza nije adekvatno argumentovana. Najbliži primjer iz regiona i EU imamo u Hrvatskoj gdje je prisutan model decentralizacije koji zahtijeva da sve opštine sa više od 30,000 stanovnika formiraju Savjete tj Vijeća kulture. Manje opštine i gradovi ih mogu osnivati dobrovoljno ako procijene da je to svrsishodno. Članove savjeta/vijeća bira i imenuje lokalni parlament na predlog kulturnih institucija, udruženja i umjetnika. Cilj je da u savjetima sjede isključivo istaknuti umjetnici i kulturni djelatnici, a ne politički predstavnici”.
Opština Herceg Novi je svoj Savjet za kulturu formirala krajem 2013. godine, u skladu sa tadašnjim Zakonom o kulturi Crne Gore. Rad ovog tijela je posebno intenziviran tokom 2015. i 2016. godine. U tom periodu (krajem 2015. godine), na konstitutivnoj sjednici novog saziva, za predsjednika Savjeta jednoglasno je izabran poznati dramski pisac Stevan Koprivica. Ovaj saziv Savjeta imao je ključnu ulogu u: kandidaturi Herceg Novog za Evropsku prijestonicu kulture (EPK) 2021. izradi dugoročne Strategije razvoja kulture grada, profilisanju gradskih festivala i manifestacija, osnivanju Sekretarijata za kulturu opštine Nerceg Novi, podsjeća Vujović.
U istom periodu i nezavisna kulturna scena doživljavljava vitalnost i kreativni zamah. Savjet za kulturu Herceg Novog nije formalno i trajno ugašen ili ukinut kao institucija, ali naš grad trenutno nema aktivni saziv Savjeta.
“On je neophodan svim gradovima Crne Gore, sa sazivom istaknutih nestranačkih stvaralaca i stručnjaka u kulturi. Odgovornost za kreiranje sadržaja kulture se ne smije prepustiti činovnicima jer to otvara puteve ka orvelovskom scenariju razvoja kulture”
Povodom aktuelnog Nacrta zakona o kulturi potpisnici Inicijative iz Herceg Novog će Miinistarstvu kulture i medija i Radnom timu za izradu Nacrta zakona dostaviti tri zahtjeva.
Prvi je brisanje rješenja iz Nacrta kojim se ukidaju opštinski savjeti i insistira se na obavezi da lokalne samouprave formiraju sopstvene stručne savjete, sačinjene od istaknutih aktera kulture koje ne pripadaju političkim strankama. Drugi je uspostavljanje modela finansiranja nezavisne kulturne scene koji omogućava ravnopravan pristup nevladinih organizacija i udruženja javnim konkursima, na nacionalnom i lokalnom nivou.I treći naglašavanje strateškog planiranja kao instrumenta za definisanje kulturne politike, na nacionalnom i lokalnom nivou.
