Novljani i njihovi gosti suočili su se od 6. do 17. septembra sa redovnim, ali izuzetno rigoroznim restrikcijama vode zbog obustave dotoka sa Plata. Zašto? Ko je odgovoran što su neke zone imale „na kašičicu“ vode? Što uraditi da hercegnovska opština ubuduće ima bolje snabdijevanje? Je li moguće promijeniti vrijeme restrikcija zbog čišćenja hidrotunela Gorica-Plat? Ili treba obezbijediti dodatne količine vode iz regionalnog vodovoda i dodatno napraviti cjevovod? Ili čak treba dovesti vodu direktno iz Bilećkog jezera crnogorskom teritorijom, visokim novskim zaleđem, što je izuzetno skupo i o „dugom štapu“, iako se ove subote za tu varijantu potpisuje i građanska peticija u Herceg Novom.
Upravo na ta i brojna duga pitanja za očekivati je odgovore na vanrednom zasjedanju Skupštine opštine, u srijedu 7. oktobra. Zasjedanje je neophodno, jer su ovogodišnje restrikcije bile nalik drastičnim od prije dvadestak godina. A tada kao i ove godine vodu koju piju Novljani mutila je politika.
Kako god, ne pamtimo da je za odbornike povodom neke slične teme pripremljena obimnija i detaljnija Informacija. Na čak 49 starana! Mnogo podataka, ocjena, računice, grafikona, predloga, sumnji… Pisala je izvršna direkorka hercegnovskog „Vodovoda i kanalizacije“, dr Olivera Doklestić, koja je početkom jula, poslije tri i po godine, sudskom presudom vraćena na čelo „Vodovoda i kanalizacije“. Izdvajamo po nešto o sistemu snabdijevanja tokom avgusta i septembra.
„Projekat Waterlink je dobro osmišljen, postavljen na modernim osnovama, elektronske prakse mapiranja i analiziranja stanja. Međutim, sam „Vodovod i kanalizacija“ d.o.o. nema stručnu snagu i znanje da bi koristio sve moderne alate. Drugim riječima, sistemom se nastavilo upravljati na isti način kao i prije, bez dovoljne zainteresovanosti za praktičnu primjenu inovacija. S druge strane, izostala je revizija projekta Water-link kao i dublja posvećenost ovom Projektu rukovodećeg kadra.
Vodovodnom mrežom se rukovalo na upitan način, a da u izvještajima nisam mogla da nađem da je postojala briga o Opačici, o uštedi vode, nema potvrde o smanjenju gubitaka ali ima dokaza o povećanju potrošnje, o enormno velikim potrošačima koji sami troše 1/10 cijelog vodnog resursa u sistemu i bez analiziranja stanja i potencijalnih problema u prekomponovanju količina vode u doba restrikcija, iako je jasno da je sistem pretrpio neke bitne izmjene u prethodnom peridu“, piše u Informaciji.
Uređaji za mjerenje protoka su vrlo problematično ugrađeni. O njihovoj ugradnji Doklestić nije mogla da dobije odgovor.
„Ugradnja mjerača protoka iziskuje ozbiljnu analizu i preispitivanje načina ugradnje, i eventualno uklanjanje svih ugrađenih na glavnim cjevovodima i ponovnu ugradnju ili adekvatnu zamjenu. Pod uticajem konsultanata sa projekta Interrega radnici VIK-a su krenuli sa uklanjanjem kablova i cijele stare telemetrije čime su prekinuli kontinuitet skada sistema za otkrivanje istorije „bolesti“ sistema ali i doveli u pitanju sam način praćenja rada sistema“.
Na sreću, kako dodaje, pred sam početak septembra stari tim VIK-a sa jednim spoljnim saradnikom uspio je da reaktivira telemetriju i uveže je sa ekokingovima, ali je nažalost ostao problem sa pritiscima ugrađenih mjerača, navodi se u Informaciji.
„I sama inovirana telemetrija počela je da pokazuje zastoje u radu. Iz razloga osjetljivosti zadatka zbog finansijskih sredstava iz EU nije donešena odluku za uklanjanje štetnih ili pogrešno montiranih vodomjera pa je razultat da šteta po VIK svakodnevno raste zbog stalnih oštećenja koja se javljaju usljed enormno povećanih pritisaka na glavnim cjevovodima, pa tako i u cijeloj mreži“, opisala je, pored ostalog Doklestić, ukazujući na problematičan angažman autorskog tima Beoexport oko Projekta ugradnje mjerne opreme količina i pristiska.
U Programu mjera za upravljanje vodovodnim sistemom za narednih godinu, Doklestić predlaže reorganizaciju, tj. donošenje nove-stare organizacione sheme, uz ubacivanje novih radnih i funkcionalnih jedinica, poput Monitoring centra i Call-centra, ali sa direktnom linijom upravljanja vodovodnim sistemom i uvezivanjem svih podjedinica.
„Uz to, ovakvom vodovodnom sistemu je neophodno upošljavanje inženjera hidrauličara, koji bi baratao bazom podataka hidrauličkih parametara stanja sistema kroz hidraulički model, u redovnom stanju i u vanrednim okolnostima. Upravljanje vodovodnim sistemom Herceg Novog mora da ima dva paralelna kursa: A. Program hitne tehničke sanacije sistema i B. Program smanjenja gubitaka kroz operativni plan sanacije i smanjenja neprihodovane vode (NRW) za proces kontinuiranog smanjenja tehničkih gubitaka“.
Dalje, na osnovu evidencije o učestalosti kvarova raditi sistematsku zamjenu dotrajalnih cjevovoda, sa odabirom kvalitetnijeg materijala od postojećeg; uraditi zamjenu i ugradnju novih vazdušnih ventila; zamjenu glavnih cjevovoda uvrstiti u kapitalne investicije Opštine za 2027. godinu, sa dinamičkim planom realizacije. Treba uraditi i reviziju Master plana za hidraulički model sa najmanje četiri scenarija: normalni ljetnji režim; sušni period; restriktivni režim bez Plata; teški vanredni režim sa istovremenim gubitkom više izvora.
Ključna mjera za smanjenje gubitaka je upravljanje pritiscima. U Informaciji je opisan i poseban program za Opačicu, koju treba tretirati kao strateški rezervni vodni resurs, a ne kao izvor koji se koristi do tehničkog maksimuma pumpi.
Radi analiziranja stanja sistema, bavljenja uzrocima problema iz avgusta i septembra i sa daljom obukom zaposlenih u rukovanju platformom Water – linka, 24 septembra je potpisan ugovor za nastavak saradnje sa firmom “Beoexpert design BIM engineering”.
