U Risnu, na lokalitetu Gradina od 13. juna traje dvadeseta kampanja sistematskih arheoloških istraživanja, kao dio internacionalnog naučno-istraživačkog projekta „Risinium prijestonica kraljice Teute“, u organizaciji JU Centra za konzervaciju i arheologiju Crne Gore i Univerziteta u Varšavi. Istraživanja ove godine u potpunosti finansira Univerzitet u Varšavi. Nosilac dozvole za istraživanja je JU Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore.
Rukovodilac istraživanja je istraživački savjetnik, dr Dejan Gazivoda:
– Nakon dvije godine pauze, ovogodišnja kampanja predstavlja nastavak istraživanja započetih 2017. godine na lokalitetu Gradina, gdje su pronađeni arhitektonski ostaci i pokretni materijal od helenističkog do venecijanskog perioda. Ove godine je otvoreno više sondi na Gradini koje nam i dalje otkrivaju arhitektonske ansamble iz različitih faza. Za snimanje lokaliteta se koristi sistem i mjerna tehnika RTK GPS, projekcija UTM 34N – navodi dr Gazivoda.
U crnogorskom istraživačkom timu su arheolozi istraživački savjetnici, zamjenik rukovodioca, Đorđe Ćapin i Radmila Ćapin iz JU Gradski muzej i Galerija Herceg Novi, te dipl. arheolog, Željko Starčević.
U poljskom timu, koji vodi prof. dr Pjotr Diček, su arheolozi dr Martin Lemke, mr Januš Reclav, mr Bartek Wojciechowski, dr Krzysztof Narloch i Viktoria Maszewska. Stručni nadzor nad radovima obavlja dr Lenka Bulatović iz JU Muzeji i Galerije Podgorice.
Cilj istraživanja jeste otkrivanje svih kulturnih horizonata počevši od kraja bronzanog i ranog gvozdenog doba – kada su nastali čuveni crteži u Lipcima, koji mogu biti povezani sa Gradinom.
Postojanje antičkog kulturnog sloja može se povezati sa reprezentativnim arhitektonskim ansamblom konstatovanim na lokalitetu Carine, lociranom neposredno ispod Gradine.
– Postojanje vjerskih objekata od antičkog hrama do srednjovjekovne crkve i džamije i tradiciju kultnog mjesta potvrđuju dosadašnji nalazi sime – antičkog kamenog oluka, kamene plastike i ćiriličnog natpisa, koji bi se za sada mogli datovati u XIV vijek.
Posljednjih dvadeset godina nepokretni i pokretni nalazi upućuju na veoma veliki značaj antičkog Risna, poput dvije ilirske palate, različitih djelova grada, hipokausta iz rimskog perioda, ostave novca od preko 4000 novčića iz vremena kralja Balajosa i ostalih izvanrednih pronalazaka – podsjeća dr Gazivoda.
Lokaliteti Carine i Gradina upućuju da je Rizon bio najveća urbana ilirska naseobina, a jedno vrijeme i prijestonica, u Crnoj Gori.
