Podigla se prašina ovih dana zbog objavljenog duplo negativnog mišljenja vrhovne revizije Opštini Herceg Novi. Tačnije, Državna revizorska institucija-DRI, ukazala je na nezakoniti rad lokalne samouprave i obavezala Opštinu da sprovede čak 29 preporuka, o čemu je Novski portal već pisao. Je li i kako došlo do lažnog viška novca u opštinskoj kasi, zašto se zapošljavaju rukovodioci bez konkursa, a dodatak na zaradu prima čak 78,54 odsto zaposlenih u lokalnoj administarciji? O tome, između ostalog, pročitajte u intervjuu sa predsjednikom Opštine Stevanom Katićem.
Kako je došlo do nepravilnosti u Završnom računu i kako je prikazan 1.290.735,65€ veći iznos od iznosa budžetskog suficita?
“Državna revizorska institucija je reviziju završnog računa Opstine Herceg Novi posljednji put radila prije punih 14 godina. Preporuke koje se odnose na većinu pravilnika i procedura bile su prihvaćene od strane Opštine i nakon preliminarnog izvještaja, imajući u vidu da za većinu stavki koje su se našle u izvještaju uzrok nalazimo u kontinuitetu ranije uspostavljenih praksi i sistema rada.
Kada je u pitanju finansijska revizija Završnog računa budžeta Opštine Herceg Novi za 2021. godinu, utvrđeno je da su neadekvatno iskazani pojedini primici i izdaci iskazani u izvještaju o konsolidovanoj javnoj potrošnji. Navedeni izvještaj po primicima i izdacima se izrađuje po postojećem softveru, gdje je utvrđena nekonzistentnost sa računovodstvenim standardima MRS JS3, te će u skladu sa istim Opština izvršiti navedene izmjene. Takođe, Opština će u potpunosti uskladiti evidenciju izdataka na računima sa pravilnikom o jedinstvenoj klasifikaciji za budžet države i budžet opštine. Važno je napomenuti da je riječ o tehničkom pitanju, koje ne narušava stvarnu realizaciju budžeta”.
Da li je tačno da se rukovodioci zapošljavaju bez konkursa?
“Nakon izmjene Odluke o organizaciji i načinu rada lokalne uprave Opštine Herceg Novi, zbog reorganizacije organa i službi primijenjen je izuzetak i određeni rukovodioci postavljeni na period od 6 mjeseci, do imenovanja starješine organa putem javnog konkursa. Takođe, prilikom isteka manadata starješine organa postavlja se vršilac dužnosti do raspisivanja i sprovođenja javnog konkursa.
Naime, od januara ove godine u primjeni je nova Odluka o organizaciji i načinu rada lokalne uprave Opštine Herceg Novi (“Službeni list Crne Gore – opštinski propisi”, br. 041/21 od 16.12.2021, 005/22 od 03.02.2022, 033/22 od 01.07.2022), kojom je urađena reogranizacija, što podrazumijeva da su formirani pojedini novi organi, posebne i stručne službe, a neki su zadržali nazive i već utvrđene nadležnosti.
Po navedenoj Odluci već su okončani pojedini javni konkursi i izabrane su starješine organa i to: načelnik Službe za zajedničke poslove, rukovodilac Službe za unutrašnju reviziju, rukovodilac Službe za praćenje usaglašenosti propisa, načelnik Službe za inspekcijske poslove i komandir Službe zaštite i spašavanja.
Raspisani su javni konkursi i za sekretare: Sekretarijata za kulturu i obrazovanje, Sekretarijata za lokalnu samoupravu, Sekretarijata za društvene djelatnosti i međunarodnu saradnju, Sekretarijata za prostorno planiranje i izgradnju, kao i javni konkurs za rukovodioca Službe za javne nabavke i javni konkurs za izbor menadžera Opštine, čije imenovanje se očekuje u skorijem periodu, do isteka rokova utvrđenih Zakonom za izjavljivanje žalbe neizabarnih kandidata”.
Da li je tačno da 78,54 odsto zaposlenih prima dodatak na zaradu?
“Taj podatak je tačan, a važno je dodati da dodatak na zaradu službenici i i namještenici primaju od usvajanja novog Zakona, kako im zarade ne bi bile drastično umanjene, a za neka mjesta i da bi dosegle sadašnju minimalnu zaradu od 450 eura. Dodatak na zaradu zaposleni primaju u potpunosti u skladu sa Zakonom.
Odlukom o zaradama lokalnih službenika i namještenika nije ostavljena mogućnost da se rukovodiocima iz kategorije visoko rukovodnog kadra, kao ni funkcionerima utvrdi dodatak na zaradu. Za njih je u izvještaju DRI konstatovano da ga nisu ni primali, tako da je i u ovom dijelu sve odrađeno u skladu sa Zakonom.
Nakon donošenja novog Zakona o zaradama zaposlenih u javnom sektoru 2016. godine, Opština Herceg Novi je donijela Odluku o zaradama lokalnih službenika i namještenika, za koju je prethodno pribavila saglasnost Ministarstva finansija, koje je dalo Mišljenje da je ista pripremljena u skladu sa Zakonom i instrukcijama Ministarstva finansija, pa je kao takva i usvojena u skupštinskoj proceduri.
Pomenutom Odlukom, koja je na snazi, ostavljena je mogućnost utvrđivanja dodataka na zaradu zaposlenih određenim kategorijama, u kojima su razvrstana zvanja službenika i namještenika.
Kako je pomenutim Zakonom došlo do primjene obračunske vrijednosti koeficijenta, koju na godišnjem nivou utvrđuje Vlada, došlo je do smanjenja obračunske vrijednosti, a samim tim i zarada, te je iskorišćena mogućnost utvrđivanja dodataka na zaradu, kako zarade službenika i namještenika ne bi bile drastično umanjene.
Pojedina radna mjesta i sa utvrđenim dodatkom sada primaju manju zaradu u odnosu na stara zakonska rješenja, a svakako ne mogu doseći sadašnju minimalnu zaradu od 450 eura.
Takođe, u postupku utvrđivanja dodatka na zaradu i njegove visine ostavljena je mogućnost starješinama organa da koriste mehanizam utvrđivanja dodatka na zaradu kako bi stimulisali i nagradili zaposlene koji odgovorno i predano obavjalju svoje poslove i zadatke”.
Koga Opština angažuje na ugovore o djelu? Koji su to poslovi, i za šta je bilo potrebno 80 osoba?
“Tokom godine Opština Herceg Novi, u saradnji sa javnim ustanovama i preduzećima, organizuje veliki broj različitih manifestacija i događaja. Ponekad vršenje određenih poslova, mahom tehničke prirode, nije moguće obezbijediti iz reda zaposlenih, pa se koristi mogućnost angažovanja određenih lica po ugovoru o djelu.
U takve poslove spadaju, primjera radi, održavanje sata na Tori, izrada spomen obilježja ili angažovanje čuvara šuma i parkova u ljetnjoj sezoni radi preventivnog djelovanja i zaštite od požara. Ponekad se ugovor sklapa za period od mjesec dana, a nekad su to poslovi koji traju jedan dan, pa i nekoliko sati, te u konačnom zbiru na godišnjem nivou taj iznos je oko 80 različitih ugovora”.
Da li je tačno da prilikom zapošljavanja u Službi zaštite i spašavanja nije provjeravana psihofizička sposobnost vatrogasaca i da je posljednja provjera obavljena 2019. godine?
“Netačni su navodi da prilikom zapošljavanja nisu vršene provjere psihofizičke sposobnosti za sve pripadnike Službe zaštite i spašavanja. Ovo se može provjeriti u dosijeima svakog pripadnika Službe.
Činjenica jeste da je posljednja KOLEKTIVNA provjera psihofizičkih sposobnosti urađena 2019. godine. Kako je predviđeno Zakonom o zaštiti i spašavanju, član 46b pripadnici Službe zaštite i spašavanja dužni su da vrše PERIODIČNI pregled psihofizičkih sposobnosti.
Pandemija virusa kovid-19 tokom 2020. i 2021. godine jedini je razlog za to što tokom protekle dvije godine nije organizovana kolektivna provjera psihofizičkih sposobnosti, već pojedinačne provjere. Pojedine kolege su u periodu pandemije uradili provjeru psihofizičkih sposobnosti prilikom zapošljavanja u SZiS, među kojima i komandir. Svi ovi navodi se lako mogu provjeriti u dosijeima koji se nalaze u Kadrovskoj službi Opštine Herceg Novi”.
Da li Opština ima popis državne imovine?
“Opština ima popis imovine, koji svake godine obnavljamo i dostavljamo Upravi za katastar i državnu imovinu na Uredbom predviđenim formularima, od dana stupanja na snagu Zakona o državnoj imovini.
Po uredbi je republički organ dužan da uspostavi registar nepokretnosti kao elektronsku bazu, a lokalne samouprave elektronske evidencije imovine koje su kompatibilne sa registrom na republičkom nivou. Pošto država još nije uspostavila registar nepokretnosti državne imovine, nismo ni mi mogli napraviti kompatibilan program, zbog čega nemamo elektronsku evidenciju imovine”.
Zbog čega je vršen otpis potraživanja za porez na nepokretnosti i kome?
“Kada govorimo o referatu poreza na nepokretnosti, treba imati u vidu da Uprava lokalnih javnih prihoda u toku jedne godine izlista preko 30.000 poreskih rješenja za fizička lica, uključujući rezidente i nerezidente, a da apsolutna zastara u skladu sa članom 103 Zakona o poreskoj administraciji obuhvata otpis potraživanja po osnovu poreza na nepokretnosti koja su starija od 10 godina. U konkretnom slučaju radi se o oko 250.000 poreskih rješenja koja su izlistana u periodu od 2011. godine unazad do 2003. godine, kada je prvi put instaliran program. Dosadašnjom analizom je utvrđeno da oko 15.000 poreskih rješenja, odnosno 6% ukupno izlistanih rješenja za navedeni period ima dugovna salda, gdje je dobar dio dugovanja pokriven hipotekarnim zapisima.
Do sada nisu donošena rješenja o otpisu potraživanja po službenoj dužnosti, u skladu sa članom 103 Zakona o poreskoj administraciji, izuzev u pojedinačnim slučajevima na zahtjev ili po prigovoru stranaka Upravi lokalnih javnih prihoda, gdje se radi o zanemarivom iznosu dugovanja. S tim u vezi, Uprava lokalnih javnih prihoda je početkom ove godine pokrenula proceduru izrade odgovarajućeg softvera koji će prepoznati na takozvanim zbirnim finansijskim karticama iznose zaduženja po neizmirenim rješenjima neovisno o datumu knjiženja istih.
Analiza i čitav proces obuhvata dosta složen zadatak prepoznavanja zaostalih dugovanja i eventualnih preplata, izuzimajući rješenja koja su zaštićena hipotekarnim zapisima shodno članu 103 pomenutog Zakona, a naravno vodeći računa da eventualne preplate u tom periodu ne smiju biti obrisane. Vrlo brzo očekujemo implementaciju odgovarajućeg sofvera koji će omogućiti automatsko izdavanje rješenja o prinudnoj naplati, kao i rješenja o zastari poreskog potraživanja, a čitav proces će biti obavljen u saradnji sa softverskom kućom „B-One“ doo iz Podgorice i biće završen u narednih 30 do 60 dana”.
Kako će ova situacija uticati na ugled grada, odnosno ko je doveo grad u ovakvo stanje?
“U ovom izvještaju ne stoji ništa što može uticati na ugled Herceg Novog kod bilo koga ko se razumije u materiju i pristupa joj na ozbiljan i objektivan način.
Opština Herceg Novi je uvijek bila prepoznata kao jedna od najtransparentnijih u Crnoj Gori, a ako uporedite ovaj i ostale izvještaje na sajtu DRI vidjećete da postoje institucije u kojima je situacija dosta lošija, uz izuzetak da je ovim izvještajem DRI u fokus medija doveo naš grad. Sve stavke navedene u izvještaju predstavljaju preporuke i smjernice, koje će poslužiti za unaprijeđenje funkcionisanja i rješavanje problema, među kojima je veliki broj onih koji su poslijedica naslijeđenih praksi u lokalnoj upravi”.
Izvještaj i mišljenje DRI je poslato Vrhovnom državnom tužilaštvu, da li su Opštinu kontaktirali do sada?
“Svi izvještaji DRI šalju se na uvid raznim institucijama, od Skupštine opštine, Zajednice opština, ministarstava do Odbora za ekonomiju Skupštine Crne Gore i Tužilaštva.
Slanje izvještaja Tužilaštvu je redovna praksa, na osnovu sporazuma između njih i DRI, kako bi Tužilaštvo procjenilo da li u nekom izvještaju postoji nešto što bi se moglo okarakterisati kao krivično djelo. Kada je u pitanju Heceg Novi, u potpunosti sam siguran da o nečemu takvom apsolutno nema govora”.
Na posljednjoj sjednici Skupštine trebalo je da odbornici raspravljaju o ovom izvještaju, ali kako je zasjedanje odloženo, nije do toga došlo. Iz opozicionog DPS-a ističu da je u materijalima dostavljeno mišljenje nezavisnog revizora, a ne preliminarni izvještaj DRI. Zašto je izbjegnuto da se odbornicima dostavi preliminarni izvještaj?
“DPS se u svojim saopštenjima uglavnom bavi politikanstvom, a dosta često sadržajem ovih tekstova otkrivaju neznanje, što je i sada slučaj.
Naime, preliminarni izvještaj DRI se ne dostavlja nikome, već je poslat Opštini Herceg Novi kako bi se izjasnila u odnosu na njegovu sadržinu. Mi smo to uradili, a u tom postupku smo i osporili pojedine preporuke, što je kasnije u izvještaju konstatovano. Takođe, sastavni dio budžeta nije izvještaj DRI, već izvještaj eksternog revizora, koji je odbornicima poslat na uvid. Izvještaj DRI je posebna procedura, a dostavljen je odbornicima uz materijale koji se odnose na Završni račun, jer on nije ranije usvojen. O kompletnoj proceduri ćemo na samoj sjednici lokalnog parlamenta dodatno upoznati i odbornike DPS-a, jer očigledno slabo vladaju tom materijom”.
