Glavni, čelični cjevovod od Plata do Debelog brijega i od granice sa Hrvatskom do Filter stanice Mojdež, dužine od cc-a 27 km, glavna arterija hercegnovskog vodovodnog sistema, osnova je planiranja snabdijevanja vodom hercegnovske opštine. Njegovo održavanje je primarni zadatak ne samo u smislu trenutne situacije nego i kao osnova svih budućih planova razvoja. Njegovu ulogu je definisao i Master plan razvoja vodovodnog sistema Herceg Novog koji je donesen septembra 2025. kao i dokument koji je podnesen Ministarstvu fiansija Crne Gore u cilju obezbijeđenja kapitalnih investicija za njegovu rekonstrukciju. Jedna od ključnih stavki je redovno održavanje cjevovoda ali I rekonstrukcija pojedinih dionica, koje nakon više od 45 godina u upotrebi imaju značajna oštećenja sa nezanemarljivim gubicima vode, ili su prijetnja okolnim objektima i imanjima u eventualnim akcidentnim situacijama. Zadatak aktivnosti sa glavnim cjevovodom od Plata do FS Mojdež je u:
1. Održavanju kapitalnog projekta magistralnog cjevovoda
2. Povećanje količine vode za sistem Herceg Novog
Znajući koliki je značaj cjevovoda ali i koliko je cijela trasa bila zarasla u travu, makiju pa i samoniklu visoku vegetacijum, Opština Konavle je u avgustu okosila trasu cjevovoda kroz svoju opštinu, sa posebno nedostupnih 2,8 km, što rezultira pristupnošću cjevovodu na svim tačkama, što ranije nije bilo moguće. DOO”Komunalno stambeno” je okosilo trasu stare železničke pruge u čijem trupu je položen cjevovod, sa hercegnovske strane, do granice sa Hrvatskom. Septembarski režim bezvodnosti u cjevovodu iskorišten je za obilazak trase kroz Konavle i hercegnovski dio da bi ponovo bili identifikovani problemi sa vazdušnim ventilima, muljnim ispustima, ispadanjem gabiona, procurivanjem, nedostatak čeličnih poklopaca na šahtovima vazdušnih ventila I slično. Identifikovano je 20 vazdušnih ventila, od kojih jedan nije bio ranije prepoznat.
Ukupno je 7 postojećih vazdušnih ventila zamijenjeno novima. Već danas imamo pozitivnu reakciju u fizičkom smislu jer je povećan protok kroz glavni cjevovod gledajući vrijednosti na mjeračima protoka na Platima i na FS Mojdež.
April 438,3 maj 427,3, jun 425,5, jul 420,1, avgust 417,6, septembar 455,0
Naime, znajući da se voda iz ovog cjevovoda koristi za potrebe stanovnika Konavala, največim dijelom za poljopivredu, uočava se značajan porast količine u septembru u odnosu na avgust od skoro 40 1/s, iako je vjerovatno sama potrošnja kroz Konavle na istom nivou kao i prethodnih mjeseci. Ovo je ohrabrujući podatak pred buduću sezonu opravdanje u važnost ulaganja upravo u sanaciju i ugradnju opreme za poboljšanje protoka vode kroz glavni cjevovod do FS Mojdež.
Shodno rekognosciranju stanja na cjevovodu i istorije svih oštećenja i kvarova koji su doveli do permanentnog smanjenja proticaja, napravljen je plan rekonstrukcije glavnog cjevovoda u cilju unapređenja njegove funkcije, odnosno, za dobijanje većih vrijednosti protoka. Plan se sastoji od šest faza:
I faza – zamjena postojećih (dostrajalih) vazdušnih ventila
II faza – ugradnja dodatnih vazdušnih ventila
III faza – ugradnja ublaživača hidrauličkih udara
IV faza – zamjena dionice cjevovoda na Obodu u Konavlima
V faza – izrada ili rekonstrukcija katodne zaštite
VI faza – sanacija prekidne komore na Debelom brijegu sa ugradnjom igličastog ventila.
Vazdušni ventili se ugrađuju na vertikalnim lomovima trase sa ulogom oslobađanja vazduha iz vršnih mikrolokacija cjevovoda usljed čega nastaju vazdušni čepovi koji zadržavaju protok vode. Uz identifikovanih 20 ventila iz Glavnog projekta izgradnje cjevovoda, ispravno tehničko rješenje za poboljšanje protoka nameće potrebu za ugradnjom dodatnih 10 na mjestima lomova. Takođe, ublaživač hidrauličkog pritiska, uređaj koji služi da ublaži nagli porast ili pad pritiska koji nastaje pri brzom manevrisanju zatvaranja ili otvaranja ventila, odnosno, pri nagloj promjeni protoka, nije bio ugrađen prvobitnim projektom. Zapaženo je i da muljni ispust na Obodu nije u funkciji te je neophodna i njegova rekonstrukcija. Što se tiče prekidne komore na Debelom brijegu, ona već duže vrijeme nije u funkciji, zbog vidnih pukotina, oštećenja konstrukcije, pa je premošćena cjevovodom, što, takođe, može biti samo privremeno rješenje, ali ne i trajno, znajući šta je uloga prekidne komore kod ovakvih cjevovoda, a to je: otvoreni rezervoar kojim se prekida kontinuitet pritiska u cjevovodu i voda se iz potisnog cjevovoda uvodi u komoru, a iz nje odlazi „oborenog” protiska izlaznom cjevi istog prečnika. Pošto sada nije u funkciji ne može se računati na smanjenje prenošenja hidrauličkog udara iz jednog dijela sistema u drugi.
Glavni, magistralni cjevovod, koji je u funkciji bezmalo 45 godina, ušao je u period starosti kada su mu neophodne velike intervencije da bi bile poboljšane postojeće performanse, a katodna zaštita, kao mjera koja štiti čeličnu cjev od korozije, koja je urađena sa polaganjem cjevovoda tokom 1979, i 1980-tih godina, dobrano je izgubila svojstva, i mora biti rekonstruisana. Sve ove aktivnosti, prepoznate kao važne I neophodne, nalaze se popisane u planu neophodnih aktivnosti koji je definisan dokumentom za Ministarstvo finansija CG sa ukupnom sumom od 1,744 miliona eura.
Realizacija mjera je već započela a tempo realizacije zavisiće od raspoloživih finansijskih sredstava. Za sada će „Vodovod i kanalizacija” d.o.o. raditi na aktivnostima predviđenim po prve dvije faze.
DOO”Vodovod i kanalizacija”Herceg Novi
Izvršni direktor
Olivera Doklestić
