Danas je Svjetski dan voda, koji treba da nas podsjeti na važnost vode za ljudski život, njenu nezamjenljivu ulogu za svaku vrstu života na planeti, ali i da opomene na smanjenje količine vode za piće, i, uopšte, na sve manje kvalitetne vode na Zemlji, i u našem okruženju, najviše zbog bahatog i neracionalnog odnosa prema ovom nezamjenljivom prirodnom resursu. Na to podsjećaju iz Ekološkog društva Boke kotorske i reaguju na informaciju o prezentaciji satelitskog snimanja vodovodnih mreža sa detekcijom gubitaka na vodovodnoj mreži, koja je objavljena u medijima 8. marta.
“Na toj prezentaciji je predstavljen Komunalni informacioni sistem, koji obuhvata daljinsku detekciju i geo-informacione sisteme. Satelitsko snimanje predstavlja korišćenje satelita, koji se kreću u kontinuiranoj orbiti, koristeći područje za podzemni prodor talasa koji detektuju sve vrste cjevovoda i protok vode, sa prikazima svih kvarova na samim cjevovodima. Na osnovu satelitskog snimka, rečeno je, biće izrađen Master plan vodovodne mreže sa lokacijama kvarova, na osnovu čega će biti moguće planirati i obavljati sanaciju kvarova po prioritetima.
S obzirom da satelitski snimak obuhvata veliko područje u jednoj slici, vodovodi svih bokeljskih opština su postigli načelni dogovor da zajedno učestvuju u troškovima samog snimanja, a da svaki vodovod radi samostalni master plan za svoju mrežu. Visina troškova je svakako enormna! Da li je to stvarno tako lako izvodljivo ili se radi o zamajavanju i još jednoj „šarenoj laži“, tzv. nemoguće misije u upravljanju tehničkim sistemima”, navode iz ove NVO i obrazažju da je riječ o upravo ovom drugom.
Dodaju da je ista firma, koja je održala prezentaciju u Novom, zapravo već dobro poznata u širem regionu po ovim ponudama i nigdje nije mogla da saživi. Kompanija „Kolektor Sisteh“ (Idrija, Slovenija) predstavlja kompaniju “Utilis” iz Izraela. Za stručna lica, inženjerske profilacije, ova metoda otvara brojna pitanja.
1. Satelitska detekcija curenja je metodologija, koja je prema riječima prezentatora, razvijena za svrhu otkrivanja vode na planeti Mars. Kako je satelit koji je bio u vlasništvu NASA-e, dospio u ruke privatne kompanije iz Izraela ?
2. Rezultati, koji daje satelitska detekcija, su makro lokacije na dionicama dužine od 150 do 800m. Prezentator vrijeme za dobijanje tog rezultata poredi sa vremenom koje je potrebno da se na istim distancama izvrši detekcija metodom preciznog lociranja (tačna lokacija kvara). Konstatujemo da prezentator ne posjeduje osnovno znanje kada su u pitanju metodologije detekcije curenja, jer u više navrata kada želi da prikaže prednosti satelitske detekcije istu poredi sa preciznom detekcijom (tzv. pinpointing), a čak i u njegovoj prezentaciji je prikazano da nakon satelitske detekcije mora da se izvrši pinpointing kako bi se detektovala tačna lokacija curenja”, objašnjavaju u reagovanju, pored ostalog iz NVO Ekološko društvo Boke kotorske.
Zaključak: U najboljem slučaju satelitska detekcija bi mogla da se poredi sa step testingom ili sa loggerima šuma, ali i u tom slučaju postoji ogroman nedostatak u poređenju sa navedenim klasičnim metodama, a to je vrijeme curenja. Vrijeme curenja je vrijeme od momenta kada se curenje pojavilo pa sve do momenta kada je curenje popravljeno. Ovo je izuzetno važno, jer za sve to vrijeme se voda nepovratno gubi iz vodovodnog sistema. U klasičnim metodologijama, već kod same DMA zone, odgovorne osobe u VIK-u su obavještene u prvih par sati nakon pojave curenja, tako da ukupno vrijeme curenja obično traje od dva do tri dana. Do kraja 2022 godine brzina otklanjanja kvarova u hercegnovskom vodovodnom sistemu bila je preko 95% za kvarove dojavljene tokom prvih 24 sata. Sata je taj procenat već u opadanju, jer je radna dinamika značajno umanjena, kao i radni motiv i sama organizacija, ističu u reagovanju.
U slučaju prezentovane satelitske metodologije, vrijeme saznanja može trajati između dva preleta satelita a oni su oko 6 mjeseci. Satelitska detekcija ne pokazuje količinu vode koja ističe iz cjevovoda.
Iz ove NVO zaključuju da bez saznanja o količini vode, koja se gubi i koja će se uštediti, ne može se izraditi nikakva ozbiljna NRW analiza, a samim tim ni očekivati pozitivni rezultati. Takođe, ne zna se da li satelit pravi snimke u toku noći ili u toku dana. To je veoma bitna činjenica, jer su tokom noći znatno veći pritisci u cjevovodu nego preko dana, kada je veća potrošnja vode.
“Najvažnija, a zapravo, skrivena, stvar u cijelom ovom poslu oko tzv. satelitskog snimanja, je dostavljanje baze podataka o vodovodnom sistemu, stranim licima, sa svim parametrima: dužine, vrste materijala, prečnika, pritisaka, ugrađenih pumpi, rezervoara, rezervi, izvorišta, kao i o hemijskom i mirkobiološkom kvalitetu vode. Sada to izgleda da nije ništa strašno, međutim, voda je nezamjenljiv prirodni resurs, strateški važan za jednu zemlju i narod, oko koje će se u budućnosti vjerovatno voditi borbe zbog preživljavanja. Dakle, naše baze podataka o upravljanju prostorom već su u velikoj mjeri dostupne stranim kompanijama, a o vodi, vodovodnim sistemima i resursima, još uvijek nije, srećom, kompletirano to saznanje”.
Na kraju predsjednica Ekološkog društva Boke kotorske, Olivera Doklestić, Novljanima želi srećan Dan voda I poručuje da se ništa ne može rješavati brzo, te da ne treba da budu lakovjerni i povjeruju u sve ponude ovakve vrste, “koje dolaze izvan zvaničnih tokova struke i nauke”.
