NVU Ruke proslavilo je dvadeset godina projekta Ruke i 10 godina od početka Stađunskih fešti. Kroz osvrt i sjećanja na fešte, okupili su sve one koji su bili uz njih, dok su realizovali projekte i zahvalili svima koji su im pomogli. Ruke su tokom deset godina realizovale 29 stađunskih fešti. Iako su ove fešte najprepoznatljivije, sve je počelo još jednu deceniju prije kada je 2005. godine, u foajeu dvorane Park, organizovana prva izložba rukotvorina, novogodišnja, tematska.
Ruke su dobile širu prepoznatljivost od 2015. kada je održana prva Mala fešta od naranče, potom registrovano Udruženje i nastajao ciklus Stađunske fešte koji je bio kompletiran 2016. sa feštom Primavera – najmlađom, kako proljeću i pripada, manifestacijom koja spaja kreativnost i gastronomiju. Između su se rodile Fešta na skalama i Jesenja fešta, hiljade ideja, od kojih su stotine realizovane, i na nemali broj smo vrlo ponosni. Interesovanje i podršku za ono što radio v NVU pokazali su Ministarstvo turizma i Ministarstvo poljoprivrede, Nacionalna turistička organizacija, a više puta su organizovali Javne radove koji se realizuju na nivou cijele Crne Gore kao program Zavoda za zapošljavanje. Učestvovali su u jednom međunarodnom projektu Dorra Nova je za žene većinske i romske populacije donio znanje ručno pravljenog nakita i mjesece u kojima je 20 žena dobilo priliku za aktivan život i iz čega su izašli neki mali lokalni brendovi u ovom polju.
„Bilo je tu još projekata sa partnerskim organizacijama, ali naši su afiniteti uvijek bili više akcija i rad u zajednici nego administrativne procedure, pa, priznajemo, nismo ostvarili pun potencijal u tome, iako su stvari koje radimo vrlo atraktivne za sve navedene i mnoge druge donatore lokalno i šire. U periodu kada funkcionišemo kao nevladino udruženje, a to je koliko traju Stađunske fešte, tražimo i dobijamo kontinuiranu podršku na lokalnom nivou – prije svega od sugrađana pojedinačno, privatnih i ugostiteljskih preduzeća, mnogih organizacija“, ističu iz ovog NVU.
Od početka apeluju na lokalne institucije za kontinuiranu podršku i infrastrukturu, na primjer prostor za rad.
„U dijelu finansiranja za blagovremenost i valorizaciju kako naših tako i projekata drugih nevladinih organizacija, dakle za podršku zasnovanu na rezultatima, na osnovu koje bismo još kvalitetnije maštali. Opština, posebno njene službe i preduzeća su uglavnom pozitivno reagovali, a od Turističke organizacije smo privremeno morali da dignemo ruke. Nadamo se da će zvanični grad ove naše manifestacije u potpunosti prepoznati kao svoje i da će u budućnost čvrsto stati iza njih, na način da će se naći u materijalima koji promovišu kulturu i turizam Herceg Novog“, dodaju oni.
Ruke su zahvalne svima i na svakoj vrsti podrške koju su dobile, a naš oslonac je uvijek bila zajednica, odnosno ljudi.
Šta to nedostaje kulturi Herceg Novog, zapitala se Milina Kovačević, prije dvadeset godina.
“Shvatila sam da je to promocija lokalnog stvaralaštva, ljudi sa hobijima i interesovanjima kojima kreativno ispunjavaju svoje slobodno vrijeme. O tome sam puno razgovarala sa ljudima iz svoje okoline, na svom poslu, sa prijateljima, krenulo je stvaranje mreže. Apelovali smo od početka na kreativno korišćenje slobodnog vremena i poštovanje ručno napravljenih stvari i domaćih proizvoda, jer su originalne ručno rađene stvari uvijek u trendu”, ističe ona.
Srećna okolnost je bila da je u Herceg Novom tada živjela Izabela Matoš, umjetnica koja je bila sjajan saradnik i koja je riješila dilemu oko naziva za taj projekat.
“Od mnogo pridjeva oko kojih sam se dvoumila koji da uz njih vežem, ostale su jednostavno Ruke. Tematske izložbe rukotvorina smo organizovali jednom u toku godine, u različitim terminima koji su određivali temu. Ruke su dobile logo – grafički znak koji je oblikovao Vojislav Vojo Kilibarda“, dodaje ona.
I onda se u Herceg Novi vratila Maja Erenji, počela je njihova saradnja i nastalo je njeno čedo: Dani kreativnosti, umjetnički i multidisciplinarni festival koji se tokom tri godine odvijao na glavnom gradskom trgu i u divnom prostoru nekadašnje Robne kuće Mješovito.
„Na tri galerije bila je postavljena izložba rukotvorina sa učesnicima iz Makedonije, Srbije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore. Oko 50 izlagača tokom pet dana, svi sa strane boravili su u Herceg Novom o svom ruhu i kruhu. Izložbe poznatih glumica (Tanja Bošković, Gorica Popović), radionice, koncerti, nastupi folklora, modne revije, ekološka predavanja, prva bokeška trpeza na Trgu, u izvedbi Jokine kužine. Dani kreativnosti su se održavali od 2009. do 2011. i bili su divni i inspirativni. Možda je to bilo previše rano i previše ambiciozno za Novi“, smatra Kovačević.
Novi trenutak inspiracije, nešto kao Eureka, dogodio se na mjestu nekadašnjeg hercegnovskog korza u posmatranju stabala divlje naranče na terasi nekadašnjeg Rudnika, sjeća se Kovačević.
„Shvatila sam da imamo kreativni potencijal u gradu da napravimo festival posvećen tom plodu koji je zamalo postao glavni turistički brend Herceg Novog prije 60 godina, a postala je to mimoza. Mala fešta od naranče imala je ogroman efekat na obnavljanje entuzijazma i među kreativcima i među građanima, vraćajući duh suživota na ulici. Svi su željeli da učesvuju i svi su bili uključeni“, zaključuje Kovačević.
I dalje razmišljaju šta je to što kulturi i kreativnosti Herceg Novog nedostaje, i dalje su spremne da čuju sugestije. Tome je bio posvećen i kratki upitnik koji su gosti proslave dobili i koje će sumirati, upoznati sa tim javnost i nadležne i primjeniti što možemo, ističe Maja Erenji Hare Brown.
„U vremenu koje je brzo, transakcionalno, često površno, stvaranje prizemljuje i povezuje ljude. Da li su to izložbe rukotvorina, kreativne radionice, demonstracije starih tehnika, razgovor ili jednostavna druženja u zajedničkom radu (rukama) – svaki taj trenutak u kojem učimo jedni od drugih, razmjenjujemo iskustva i gradimo nešto što postaje sve rjeđe i dragocjenije: zajednicu.
Taj ‘ljudski faktor’, takve veze, ta toplina – to je ono što pokreće RUKE“, navodi ona.
Proslava jubileja održana je sa učesnicima manifestacija, saradnicima, partnerima NVU Ruke, uz podršku Herceg festa, Vesne Vukićević, Print – centar Novi, dok su realizaciji veoma doprinijeli Jovanka Stamenković „Jokina kužina“, učenici i profesori hercegnovske Srednje ugostiteljske škole, smjerovi kuvarstvo i restoraterstvo, mladi pijanista Mitar Žižić, Deni Deranja: Boka Bay Records i studio Crna Bevanda, Sonja Kulinović „SonjKO“ dječji kutak, Tanja Ristić i Mira Potpara.
Aktuelna će i narednih dana biti izložba RUKE sa likovnim radovima učenika JU SMŠ „Ivan Goran Kovačić“ i OŠ „Ilija Kišić“ Zelenika, postavljena u izlozima većine novskih lokala u potezu od Opštine do Trga Nikole Đurkovića.
To je još jedan specijalitet na koji su ponosni, i koncept koji je, jedinstven u svijetu „Izložba u izlozima“ gdje je galerija sama Njegoševa ulica.
Mala fešta od naranče, koja će biti 30. fešta koja spaja kreativnost i gastronomiju u ovoj organizaciji, prema dogovoru u kabinetu predsjednika Opštine, biće održana u sklopu Praznika mimoze, u februaru 2026.
