Prošle su 44 godine od kobnog 15. aprila i razornog zemljotresa koji je pogodio Crnu Goru. Koliko smo za sve te godine naučili i koliko se danas obaziremo na gorku opomenu od potresa 1979. godine koji je odnio 135 ljudskih žrtava, porušio naselja, stambene, privredne, objekte kulture i obrazovanja?
Kada se osvrnemo oko sebe lako je vidjeti koliko je trusno tlo Crnogorskog primorja opterećeno urbanizacijom. To ne bi bio problem da investitori poštuju planove, seizmičke standarde i grade najboljim materijalima. Dobar dio njih u Herceg Novom nemaju razloga da se plaše novih potresa, za razliku od vlasnika preko 5000 nelegalnih objekata, kaže za Novski portal, sekretar za prostorno planiranje i izgradnju, Vladislav Velaš.
“Pravila gradnje su jasna. Svaki plan je definisao seizmičke zone i svaki investitor koji se obraća Sekretarijatu za izdavanje UT uslova, mora da dobije i tabelu seizmičkog rizika, parametre kojih se mora pridržavati. Projektant mora da ih se pridržava u projektu kojeg predaje na saglasnost i reviziju, a onda i invetsitor tokom gradnje. To su strogi kriterijumi gradnje za našu trusnu zonu i prilično sam siguran da ih se svi koji grade, uglavnom, pridržavaju, jer se rade i revizija projekata i postoji nadzor za svaki dok se grad”, navodi Velaš.
Samo 1% objekata legalizovan
Ipak, sve je intenzivnija gradnja u Herceg Novom. Niču nova naselja duž rivijere, u zaleđu, čak na “na pjeni od mora”.
“Preko 5000 je zahtjeva u Herceg Novom za legalizaciju objekata. Niko ne zna pod kojim su uslovima oni građeni. Da bi dobili upotrebnu dozvolu i legalizovali se i oni moraju da prilože izvještaj statičara i dokažu da su ispoštovani svi propisi u seizmici. Na žalost, imamo samo 1% legalizovanih objekata”, ističe Velaš.
Herceg Novi je prednjačio u Crnoj Gori po broju prijavljenih nelegalnih objekata, ali nedostatak planske doukumentacije zaustavio je proces legalizacije.
“Čak 50 odsto teritorije opštine nema važeću plansku dokumentaciju. Mnogi nelegalni graditelji da su mogli gradili bi legalno, imaju etažu više ili su prišli regulacionim linijama, susjedima. Ko god je prekoračio te parametre ne može se legalizovati prema važećem Zakonu i planskoj dokumentaciji. Treće, ključni dokument, orto foto snimak, od avgusta prošle godine nije dostupan zbog hakerskog napada na sajt Vlade”, objašnjava naš sagovornik. Nada se da će postojeći Zakon do kraja godine pretrpjeti izmjene, kako bi većina objekata bila legalizovana. To je interes lokalnih samouprava i građana.
Intenzivna gradnja
Prema Velaševim riječima, sam stepen izgrađenosti u Herceg Novom nema nikakvog uticaja na povećanje rizika od rušenja u potresu. Za razliku od drugih evidentnih rizika, poput klizišta, zatrpanih drenaža, kanala za atmosferske vode, potoka, kanalizacione mreže…
On tvrdi da nije zastala gradnja. Trenutno se najviše gradi zbog velike inflacije. Ljudi koji imajui novac uglavnom se odlučuju na kupovinu nepokretnosti i zemljišta za gradnju, štiteći novac.
“Prošla godina je bila rekordna po porezima od kupoprodajnih ugovora, prodaje nepokretnosti i zemljišta. To je povezano i sa velikim brojem zahtjeva za izdavanje UT uslova. Trend je rasta gradnje, bez obzira što rastu cijene građevinskog materijala”, tvrdi Velaš.
Od naplate naknada za izgradnju gradskog građevinskog zemljišta tzv. građevinskih dozvola Herceg Novi je ostvario značajna sredstva za ulaganja u komunalnu infrastrukturu. Prihod po tom osnovu planiran budžetom za ovu godinu je 2,6 miliona eura.
