Državni plan upravljanja otpadom za period od 2025 – 2029. godine Vlada Crne Gore usvojila je u oktobru prošle godine. Njime se postavljaju temelji za prelazak sa linearnog modela ekonomije na cirkularni, u kojem se otpad posmatra kao resurs koji se ponovo koristi, reciklira i vraća u proizvodni ciklus.
Plan predviđa povećanje stope reciklaže komunalnog otpada do 65% do 2035. godine, smanjenje količine biorazgradivog otpada koji se odlaže na deponije, te zatvaranje i sanaciju svih nesanitarnih odlagališta do 2030. godine.
U osnovi novog sistema upravljanja otpadom je uspostavljanje četiri regionalna centra za upravljanje otpadom – u Podgorici, Nikšiću, Bijelom Polju i Baru – uz modernizaciju i proširenje mreže postrojenja za reciklažu i tretman otpada. Gdje će seodlagati i završiti otpad iz Herceg Novog?
Regionalna deponija Možura, na kojoj se sada odlaže otpad iz Bara, Budve, Kotora, Tivta i Ulcinja, prema državnom planu trebalo da bude odlagalište otpada i za šestu primorsku opštinu, Herceg Novi za dvije godine.
To je teško izvodljivo i potpuno ekonomski neopravdano za lokalnu upravu u Herceg Novom i preduzeće ”Čistoća”, navodi za Novski portal direktor Aleksandar Škobalj.
Jasno je da postojeća “privremena” deponija na Tisovim gredama, na Ublima, više ne može imati taj status, kao ni da će biti izgrađena davno planirana sanitarna deponije Duboki do.
“Za projekat izgradnje sanitarne deponije u Dubokom dolu bila su obezbijeđena i sredstva kredita Svjetske banke, ali to spriječavaju godinama mještani Morinja, odnosno kotorske opštine. Oko 15 godina traje sudski spor, kada ga mi dobijemo iz MZ Morinj ulože žalbu, ili oni dobiju pa se mi žalimo. I tako u krug. Stvarno je zabrinjavajuće za tri bokeljke opštine što moraju da odvoze sav komunalni otpad za Bar, pogotovo za Herceg Novi. Za našu opštinu je državnim planom predviđeno da odvozimo otpad na deponiju u Podgoricu ili u Bar”, priča Škobalj.
Voziti svakodnevno ljeti 120 tona otpada na sanitarnu deponiju udaljenju 116 km, samo u jednom pravcu, je apsurd, ukazuje on.
“Do Bara svakog dana voziti 11 kamiona je nezamislivo, naročito tokom sezone. Tvrdim da ne možemo više od 4 kamiona dnevno. Gdje ćemo skladištiti otpad? U Meljinama je Reciklažni centar, pretovarna stanica, ali ne možemo tu preko dana ostavljati smeće. Moramo ga svakako izvesti iz grada, jer bi to bila zaraza čista za Meljine i Herceg Novi. Državni plan nije dobro sagledan. Neko je ne razmišljajući odredio dvije sanitarne deponije, Podgoricu i Bar za komuinalni otpad iz Herceg Novog. A one već sada imaju problema sa kapacitetima. Opština Zeta ne da se izgradi peta sanitarna kada na deponiji u Podgorici, jer se tu sada odlaže smećeiz Danilovgrada, Cetinja, Nikšića… Deponija je prebukirana. Najbolje bi rješenje bilo da opštine Boke imaju svoju deponiju”.
Škobalj podsjeća i da gradovi u susjednim državama iako pod UNESCO zaštitom, poput Dubrovnika, Splita, imaju sanitarne deponije. U jednom Beču, koga za mjesec posjeti turista koliko za godinu Crnu Goru, postoje decenijama 4 spalionice u sred grada. Nema zagađenja, a toplota se koristi za grijanje.
“Kod nas se ili ide ad hoc ili odugovlače prava rješenja. Jednostvano neodrživo je da otpad vozimo za Bar, zbog velikih troškova i gubljenja vremena u saobraćaju. Preko Privredne komore urgiramo da se nađe rješenje da nam se posao olakša, a ne oteža. Koristimo decenijama deponiju Tisove grede na Ublima, koja je zapravo smetlište. Svakodnevno je zasipamo da ne gori i da se ne šire neprijatni mirisi. Ona nije dugoročno rješenje, ali može da posluži za građevinski i zeleni otpad”, ističe Škobalj.
Tisove grede su za sada jedino rješenje za deponovanje otpada iz hercegnovske opštine, ali šta će biti od 2028. godine kada je određeno da se odvozi smeće za Bar ili Podgoricu?
“Te deponije ni sada nemaju dovoljno kapaciteta, a naša “Čistoća” može slobodno staviti ključ u bravu ako ostane obavezno odvoženje otpada do ta dva grada. Prosječna naplata za odvoženje smeća po domaćinstvu je samo 3.90 eura. Imamo 40 vozila, za njih treba gorivo, tu su troškovi amortizacije, kvarovi, registracija, djelovi… Ukoliko bismo odvozili otpad do Bara i nazad godišnje bi otprilike to naše preduzeće koštalo million i po eura. Možura je do sada naplaćivala 23 eura po toni, plus treba platiti trajekt, gorivo, dnevnice, to je 230 eura dnevno bez goriva po kamionu, ili 2300 eur za odlaganje 100 tona, odnosno ukupno blizu 4000 eura dnevno za najmanje 11 kamiona sa otpadom”, računa Škobalj, smatrajući to potpuno neodrživim sa Herceg Novi.
On očekuje da će predsjednici tri bokeljske opštine naći ekonomičnije rješenje i da neće dozvoliti da uz enormne troškove, kamioni sa smećem dodatno zagušuju saobraćaj do Bara ili Podgorice, magistralom i na trajektnom prelazu.
Inače, Odbor direktora Možure donio je odluku o poskupljenju usluga deponovanja otpada od 1. januara 2026. Cijena za opštine Bar i Ulcinj sada je 13,5 eura po toni bez PDV-a. Cijena za Budvu, Tivat i Kotor je 27 eura.
Lokalna komunalna preduzeća iz pet primorskih opština nijesu saopštila za koliko će primjenom novog cjenovnika biti veći računi građanima i privredi.
Ovaj tekst je realizovan uz podršku Ministarstva kulture i medija kroz projekat “Ekologija i turizam Herceg Novog”
