Eko-fond je odabrao aplikante Javnog poziva za obnovu tradicionalnih kamenih terasa – suvozida, koji je okupio 24 krajnja korisnika – poljoprivredne proizvođače i nosioce seoskih domaćinstava upisane u Registar poljoprivrednih gazdinstava. Ugovori su potpisani sa četitri aplikanta, među kojima je i hercegnovsko NVO Ekološko društvo Boke kotorske. Ugovri su u Eko fondu potpisali i i presdstavnici NVO Društvo Dr. Martin Schneider – Jacoby Association, NVO Zaštita životne sredine i zemljišta (PROES) i NVU „Parkovi Dinarida“ – Mreža zaštićenih područja.
Za obnovu suvomeđa obezbijeđeno je ukupno 151.904 eura, kroz sredstva GEF-a i Eko-fonda, dok je za krajnje korisnike obezbijeđena 100% podrška, bez potrebe za sopstvenim finansijskim učešćem.
Planirano je da se obnovi ukupno 1.285 m² suvozida. Obnova će se sprovoditi tradicionalnim materijalima i načinom gradnje, uz očuvanje originalnih karakteristika suvozida.
Program se realizuje u saradnji Eko-fonda i Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera (MERS), uz podršku Globalnog fonda za životnu sredinu (GEF) kroz GEF 7 projekat „Integrisanje biodiverziteta u sektorske politike i prakse i jačanje ključnih tačaka biodiverziteta u Crnoj Gori, ističu iz Eko fonda.
„Važan dio projekta je i prenos znanja i očuvanje tradicionalnih vještina. Za sve krajnje korisnike biće organizovana obuka na temu biodiverziteta, kao i stručna i praktična obuka sa ciljem savladavanja tradicionalnih tehnika gradnje i obnove suvozida. Na taj način korisnici će, pored boljeg razumijevanja značaja suvozida za očuvanje biodiverziteta, steći i znanja i vještine potrebne da u budućnosti samostalno održavaju i obnavljaju suvozide na svojim gazdinstvima, čime efekti projekta ostaju i nakon završetka konkretnih radova“.
Suvozidi nisu samo dio tradicionalnog crnogorskog pejzaža. Njihova obnova doprinosi sprečavanju erozije i odnošenja plodnog sloja zemljišta, zaštiti od klizišta i odrona i očuvanju biodiverziteta, jer predstavljaju značajna staništa za brojne vrste. Istovremeno, čuvaju autentičnost ruralnih područja i tradicionalni način oblikovanja poljoprivrednog prostora.
Kroz partnerstvo MERS-a, Eko-fonda i GEF-a, obnova suvozida predstavlja ulaganje u očuvanje poljoprivrednog zemljišta, biodiverziteta i tradicionalnog crnogorskog pejzaža, ali i u znanje i vještine ljudi koji će ovu tradiciju nastaviti da čuvaju.
Podsjetimo, hercegnovsko zaleđe je postalo pionir u Crnoj Gori u događajima usmjerenim na očuvanje nematerijalne kulturne baštine-umijeću gradnje u tehnici nasuvo. Redovno se održava Prvenstvo u gradnji suvomeđe, jedinstveno takmičenje koje slavi tradicionalnu vještinu gradnje. Obično se ono organizuje na Kamenom, na lokaciji Kotobiljskog izvora, uz pokaznu radionicu za djecu i razgledanje kamene baštine Žlijeba. Glavi akteri događaja su Agencija za razvoj i zaštitu Orjena, MZ Kameno-Žlijebi i PK Subra, uz podršku lokalne uprave. Podrška Eko fonda ovoj vrsti gradnji, koja prkosi sveopštoj betonizaciji, je dobrodošla.
