Prva antologija filma u Crnoj Gori i druga u regionu, „Antologija filma i poetika reditelja“ dr Radoslava T. Stanišića predstavljena je premijerno u Kući nobelovca Iva Andrića, u okviru programa 39. Filmskog festivala Herceg Novi – Montenegro film festivala.
O djelu koje predstavlja značajan doprinos domaćoj filmologiji i estetici, govorili su autor, Radoslav T. Stanišić, dramski pisac, prof. Stevan Koprivica, filmska kritičarka, prof. Radojka Tmušić Stepanov, književnik i dramski autor, prof. Jordan Plevneš, književnik i dramski autor i filmski reditelj, prof. Draško Đurović.
Riječ je o antologiji koja, kroz 37 poglavlja o besmrtnim svjetskim autorima, uspješno premošćuje jaz između teorije i prakse, nudeći autentičan rediteljski pogled na rediteljski postupak. Kroz britku i pedantnu revalorizaciju kultnih ostvarenja – od revolucionarnog „Kino-oka“ Dzige Vertova, preko Ejzenštejnove „Oklopnjače Potemkin“, pa sve do Kjubrikove „Odiseje u svemiru“ i Kopolinog „Kuma“ – autor ne piše samo istoriju, već analizira samu režiju života.
Kako je istakao Koprivica, u Crnoj Gori nema knjiga koje se na ovaj način bave svjetskom kinematografijom. Po njemu, Stanišićeva antologija je svojevrsni priručnik za one koji žele da imaju profesionalnu informaciju o onome što čini suštinu filmskog stvaralaštva.
„Ova antologija bavi izabranim djelima kinematografije, odnosno onim krucijalnim sa aspekta filmske poetike“ – naveo je Koprivica, dodajući da Stanišićeva analiza polazi od suštine filmskog jezika – kompozicije, sekvence, kadra, montaže, značenja, izbjegavajući zamku da ih ideološki oboji.
Jedan od recenzenata, profesor Plevneš, istakao je da ga je knjiga duboko dotakla: „Ova Stanišićeva knjiga veliki je poduhvat filmologije i filmske estetike, ne samo na Balkanu, nego i u Evropi i na svim svjetskim meridijanima. U ovoj knjizi, u koju je uvršteno 37 besmrtnih filmova svjetske kinematografije odabran je krucijalni ugao analize rediteljskih imena koji su na samom vrhu istorije filmske vječnosti“.
Profesorka Tmušić Stepanov, saradnica Kulturnog centra Novog Sada, podsjetila je ovom prilikom na saradnju koju Stanišić ostvaruje s ovom ustanovom kulture u okviru filmskog festivala Euro-In. Istakla je značaj praške filmske škole, kojoj pripada i Stanišić svojim pristupom temama i njihovom obradom, te naglasila značaj njegovog ranijeg filmskog i publicističkog opusa.
Đurović je kratko pozdravio prisutne, uz opasku šta je sve „opasno“ u Crnoj Gori kada se bavite kinematografijom i publicistikom, dodajući: „Opasno je biti Radoslav T. Stanišić koji voli film. Sigurno je, što reče dobri Ratko Đurović, kvalitet kad-tad pobjeđuje.“ Sigurno je opasno kad večeras i za dvije noći pobijedi film, a to je nepodnošljivo opasno – rekao je Đurović“.
Na kraju Stanišić, je poručio: „Sjetio sam se još jedne rečenice starog pisca koja kaže – vino je načeto, valja ga popiti. Dodao bih večeras – knjiga je napisana, treba je čitati“.
Izdavač je Nova knjiga iz Podgorice (avgust 2026), uz podršku Sekretarijata za kulturu Glavnog grada Podgorica.
