Storiju o istoriji željeznice u Boki kotorskoj, Trebinju i okolini ispričanu fotografijama publika u Herceg Novom može pogledati u foajeu dvorane „Park“. Postavka koju je priredio novinar i publicista Josip Veber dopunjena je zahvaljujući saradnji sa njemačkim kolekcionarima i izložbom je predstavljena Novljanima, kao i gostima koji će posjetiti dvoranu tokom svečanosti posvećenih Danu opštine Herceg Novi.
“Nostalgija za prugom motivisala je velikog ljubitelja željeznice, Josipa Vebera da o njoj saznaje, čita i piše, a značaj željeznice za razvoj grada i kvalitet prikupljenog materijala podstakli su Opštinu Herceg Novi da podrži njegov rad”, kazao je predsjednik Skupštine opštine, Ivan Otović otvarajući izložbu.
Prema njegovom riječima, iako je željeznica ukinuta još 1968. godine, tragovi vremena kada su kroz Novi huktali vozovi za nas su značajni i danas – istorijski, kulturološki i turistički.
“Pruga nam je ostavila jedno od najljepših šetališta na Jadranu, kao i zdanja i tunele koji su sjajni primjeri arhitekture iz tog perioda. Ona nas danas ponovo povezuje za regionom, zahvaljujući prekograničnom projektu „Ćiro 2“ koji je osmišljen na tragu ideje o valorizacji nekadašnje uskotračne željezničke pruge kroz Herceg Novi, a u cilju osavremenjavanja turističke ponude grada, posebno imajući u vidu rastući trend biciklizma“, podsjetio je Otović.
O istoriji željeznice u Herceg Novom govorili su književnica Olivera Doklestić i arhitekta Vuk Čvoro, oboje ljubitelji željeznice koju su u prethodnom periodu sarađivali sa autorom izložbe, Josipom Veberom.
„U postavci ove izložbe je 121 fotografija, po jedna za svaku godinu od kada je željeznica došla u Boku kotorsku. Dolazak željeznice obilježio je Herceg Novi kao grad, doprinio povezivanju među ljudima, učinio da mnoge porodice sažive sa željeznicom, kao i da željeznica saživi sa gradom“, kazao je Čvoro.
Dolazak željeznice u Herceg Novi, 16. jula 1901. godine, bio je, ne samo atrakcija, već veliki korak ka savremenim evropskim tokovima i ostvarenje dugogodišnjeg sna – direktne saobraćajne veze sa gradovima Sarajevom, Zagrebom i Bečom, a dalje i Pragom, Parizom i mnogim drugim gradovima, ukazala je Doklestić:
“Željeznička pruga je bila prva ulaznica za prosperitet jedne sredine, u pravom smislu te riječi, kao osnova putničkog i teretnog saobraćaja, a razvijen putnički saobraćaj značio je unaprijeđenje turističke privrede“.
Ona je podsjetila na značaj pruge za otkrivanje Herceg Novog kao turističke destinacije, kao i za odlazak Novljana na školovanje. Osvrnula se i na poklon Vebera Herceg Novom – vagon koji je, nakon godina neriješenog statusa, sada postavljen u Zelenici, uz pješačku stazu u blizini željezničkog tunela, u mjestu koje je bilo posljednja stanica na pruzi Sarajevo – Uskočlje – Hum – Zelenika.
Doklestić se zahvalila Josipu Veberu na entuzijazmu i posvećenosti koje ulaže u očuvanje sjećanja na željeznicu, te poručila:
„Ovdje smo da se podsjetimo naše pruge i željeznice i brojnih željezničara, najviše iz Sutorine i Zelenike, koji su na njoj radili, kojima je ona bila mnogo više nego drugima“.
Organizaciju izložbe podržali su Opština Herceg Novi i JUK „Herceg-fest“, a upriličena je u okviru programa u čast 28. oktobra, Dana oslobođenja i Dana opštine.
