U Risnu je ovih dana na lokalitetu Forum, odnosno Carine IX, završena dvadeset prva kampanja sistematskih arheoloških istraživanja, kao dio internacionalnog naučnoistraživačkog projekta „Risinium prijestonica kraljice Teute“, u organizaciji JU Centra za konzervaciju i arheologiju Crne Gore i Univerziteta u Varšavi.
Istraživanja već drugu godinu zaredom u potpunosti finansira Univerzitet u Varšavi. Nosilac dozvole za istraživanja je JU Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore. Rukovodilac istraživanja je dr Dejan Gazivoda-istraživački savjetnik, a u crnogorskom istraživačkom timu su arheolozi istraživački savjetnici, Đorđe Ćapin zamjenik rukovodioca i Radmila Ćapin, iz JU Gradski muzej i Galerija Herceg Novi, kao i dipl. arheolog, Željko Starčević.
U poljskom timu, koji vodi prof. dr Pjotr Diček su arheolozi mr Januš Reclav, mr Bartek Wojciechowski i Viktoria Maszewska. Stručni nadzor nad radovima obavlja dr Lenka Bulatović iz JU Muzeji i Galerije Podgorice.
“Ovogodišnja kampanja realizovana je na lokalitetu Forum ukupne površine oko 75 m², u staroj sondi koja je iskopavana 60-tih i 80-tih godina XX vijeka. Navedena sonda je proširena, tako da je otvoreno ukupno 6 sondi. U njima je pronađeno pet zidova, od jednog helenističkog, preko tri rimska do recentnog. Najbitniji nalaz predstavljaju ostaci stilobata iz rimskog perioda, koji je nosio kolonadu reprezentativnog objekta. Na njemu se jasno uočavaju žljebovi u kojima su se nalazile baze stubova, od kojih je tokom ranijih istraživanja pronađeno više njih, sada smještenih na Rimskim mozaicima u Risnu”, navodi rukovodilac istraživanja je dr Dejan Gazivoda.
Za sniimanje lokaliteta se koristi sistem i mjerna tehnika RTK GPS, projekcija UTM 34N.
Od pokretnih nalaza pronađeni su većinom fragmenti keramike, među kojima veći broj fragmenata amfora sa poklopcima, fragmenti luksuznih posuda i nekoliko novčića. Lokalitet je na kraju radova ograđen, a pokretni nalazi upućeni na dalju stručnu obradu.
Posljednjih dvadeset godina nepokretni i pokretni nalazi ukazuju na veoma veliki značaj antičkog Risna, poput dvije ilirske palate, različitih djelova grada, hipokausta iz rimskog perioda, ostave novca od preko 4500 novčića iz vremena kralja Balajosa i ostalih izvanrednih pronalazaka, podsjećaju iz istraživačkog tima.
Lokaliteti Carine i Gradina dokazuju da je Rizon bio najveća urbana ilirska naseobina, a jedno vrijeme prijestonica, pa čak i jedini polis u Crnoj Gori.
