Tradicionalno obilježavanje Dana sjećanja na poginule u “Pobuni mornara u Boki 1918 godine”, u organizaciji Bokeljske mornarice 809, Podružnice Herceg Novi, najavljeno je za nedjelju, 1. februara u Đenovićima, u 13:00 časova.
Uz prigodna obraćanja, biće formiran Odred Bokeljske Mornarice 809-Podružnice Herceg Novi i obavljena predaja raporta predstavniku Opštine Herceg Novi.
Tradicionalnlo uslijediće i defile u pratnji Mjesne muzike Đenović do kuće Vrankovića, na koju će komandir odreda Bokeljska mornarica 809-Podružnica Herceg Novi, položiti vijenac.
Pola sata kasnije predviđena je ceremonija polaganja vijenca u more, isplovljavanjem jedrenjaka na 50m od obale uz prisustvo zvaničnika. Istovremeno sa obale će biti ispaljen počasni plotun.
Potom će predstavnik opštine Herceg Novi položiti vijenac na Spomen ploču na samoj zgradi MZ Đenovići i obratiti se okupljenim.
Podsjetimo, pobuna mornara u Boki kotorskoj, ili ustanak mornara na austrougarskim ratnim brodovima, koji se odigrao pred kraj Prvog svjetskog rata, u februaru 1918. godine, spada u najznačajnije događaje iz pomorske prošlosti Boke kotorske. Ove godine obilježava se 108. godišnjica od pobune koja je počela u podne 1. februara na brodovima Sankt Georg i Gea. Tada su mornari preuzeli zapovjedništvo, ističući crvene zastave kao znak pobune i međunacionalne solidarnost. Čak 11 nacionalnosti je služilo tada u Austro-ugarskoj mornarici. Carske oficire, na čelu s), Antun Grabar, Dane Tadić, Leo Lelas, Krsto Knežević, Mijo Vidak, Mate kontraadmiralom Aleksanderom Hansom, mornari su zatvorili u brodske kabine. Na čelu pobune su bili František Raš (izvan broda Ostojić, Rudolf Kreibach, Ivan Vnuk i Franc Gallet, svi sa broda Sankt Georg, dok je na čelu pobune broda Gea bio Mate Brničević.
Pobuna je ugušena već sljedećeg dana nakon dolaska grupe bojnih brodova iz Pule. Pred redovnim vojnim sudom bilo je optuženo 386 mornara i podoficira. Od toga je 48% bilo Hrvata i Slovenaca, 20% Italijana, 13% Čeha i Slovaka, 10% Nijemaca, te oko 8% Mađara. Ostali su bili Poljaci, Rumunji i Ukrajinci. Iako je bilo uhapšeno oko hiljadu dvjesta mornara, pred prijeki sud izvedeno je samo njih devedeset osam. U zatvoru je umrlo desetak mornara, u tokom pobune poginulo ih je dvoje. Ostali su osuđeni na dugogodišnje robije, a četvorica na smrt strijeljanjem 11. februara u Škaljarima. To su; Antun Grabar iz Poreča, Jerko Šižgorić iz Žirja kod Šibenika, Mate Brničević iz Krila Jesenica kod Omiša, kao i Čeh František Raš.
Događaj, o kome su pisane knjige i snimani filmovi, koji je označio početak novog doba, i dalje je intrigantna tema ne samo za istoričare.
