Crna Gora obilježava Dan državnosti, u znak sjećanja na 13. jul 1878. godine, kada je na Berlinskom kongresu priznata kao samostalna država, i isti datum 1941. godine kada je počeo narodni ustanak protiv fašizma.
Berlinski kongres je sazvan na inicijativu Austrije, uz iznuđeni pristanak Rusije i saglasnost Velike Britanije, Francuske, Italije, Njemačke i Turske, radi revizije Sanstefanskog ugovora. Premda je i Sanstefanskim mirom, zakjučenim u martu iste godine, Crna Gora tretirana kao samostalna država čija je teritorija trebalo da se uveća znatnije nego što je to određeno Berlinskim ugovorom, na Kongresu je definitivno međunarodno potvrđen njen državni suverenitet, zahvaljujući dugoj oružanoj i političkoj borbi crnogorskog naroda za očuvanje nezavisnosti i slobode.
Kasnije 1942. godine današnji datum je bio uvod u Narodno-oslobodilačku borbu, u kojoj je, važnim političkim odlukama, počela obnova državnosti Crne Gore, ukinute 1918. godine njenim prisajedinjenjem Srbiji, odnosno Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, koja je kasnije postala Jugoslavija.
Trinaestojulski ustanak bio je najveći ustanak u porobljenoj Evropi 1941. godine. Otpočeo je pod rukovodstvom KPJ, a trajao je do polovine avgusta, kada je ugušen jakom italijanskom ofanzivom. Iako je planiran u mnogo manjoj mjeri, ustanak je od prvog dana dobio karakter „opštenarodnog ustanka“ u kojem je učestvovalo preko 30.000 ljudi. Ustanici su razbili i zarobili do tada najveći okupatorski garnizon u porobljenoj Evropi, od oko 1.000 italijanskih vojnika i starješina.
U Trinaestojulskom ustanku je učestvovalo oko 32.000 ljudi, što je činilo 66 odsto vojno sposobnog stanovništva Crne Gore, izuzimajući gradove Cetinje, Nikšić, Podgoricu i Pljevlja u kojima je italijanski okupator imao jaka utvrđenja.
U vrijeme SFRJ, 13. jul se obilježavao kao Dan ustanka naroda Crne Gore. Prema novom Zakonu o državnim praznicima, 13. jul je u Crnoj Gori prvi put slavljen kao Dan državnosti 2005. godine za razliku od ranijih godina kada je to bio Dan ustanka crnogorskog naroda u Drugom svjetskom ratu.
Najbolji antifašisti danas zaćutali pred bahatošću
Čini se da je važnije nego bilo kad promovisati i baštiniti vrijednosti antifašizma, te širiti antifašističku zajednicu. Centar za demokratsku tranziciju pokrenuo je projekat obilježavanja 80 godina od bitaka na Neretvi i Sutjesci i Drugog zasjedanja antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije, ali i drugih važnih datuma iz naše istorije, poput 13. jula.
Mnogo je ljudi koji znaju što je antifašizam, sloboda, pravda i pobornici su najvećih civilizacijskih vrijednosti, ali nijesu nijesu dovoljno organizovani. Zbunjeni su onim što se dešava u posljednje vrijeme, možda čak i malo uplašeni pred pokušajima istorijskog revizionizma.
Siledžije na društvenim mrežama, razni drugi “grlati” i “otrovni” pojedinci i grupe, uspjeli su da najkvalitetnije i najbolje ljude natjeraju da zaćute.
U CDT-u smatraju da treba raditi suprotno od toga, kreirati zajednicu antifašista koja će se suprostavljati tome, biti bolja i organizovanija. Jer, mnogi žele da zaustave srljanje u nacionalizme, žele da pripadaju građanskoj, a ne državi nacija, ili bilo kojoj partiji.
Neka vam je sretan 13 jul Dan državnosti Crne Gore.
