Putovanje međunarodnog projekta „Kultura je kul“, koji je sufinansiran od strane Evropske unije kroz program Građani, jednakost, prava i vrijednosti (CERV), dobilo je jedno od svojih najdinamičnijih poglavlja upravo u Crnoj Gori, pod koordinacijom NVO Centra za podršku lokalnog i regionalnog razvoja CEP iz Herceg Novog. Prepoznajući da prava integracija počinje uklanjanjem individualnih barijera, crnogorski tim osmislio je sveobuhvatnu lokalnu radionicu u potpunosti posvećenu osnovama interkulturalnog dijaloga koja je održana u srijedu 24.juna ove godine u Herceg Novom. Učesnici su započeli su svoje putovanje kroz interaktivnu igru „Kulturna ostrva“, u kojoj su učesnici nasumično podijeljeni u grupe, osmišljavali jedinstvene kulturne obrasce i pokušavali da se kreću kroz prostore drugih grupa bez korišćenja riječi. Nakon toga uslijedio je dinamični kviz „Globalni ekspres“, koji je predstavio neobične običaje iz različitih djelova svijeta, a radionica je završena simulacijom „Izgubljeni u prevodu“, koja je prikazala komunikacijske šumove i načine rješavanja konflikata kroz kulturne razlike. Kroz ove praktične metode neformalnog učenja, mladi su naučili da razlike nijesu zidovi, već prilike za međusobni razvoj i napredak.
Ovoj lokalnoj energiji prethodila je velika međunarodna konferencija u Novom Mestu u Sloveniji, koja je zvanično počela prošle sedmice, 18. juna 2026. godine. U skladu sa utvrđenim programom, prvog dana okupile su se zvanične delegacije i međunarodni partneri radi registracije i zajedničkog ručka dobrodošlice, nakon čega je uslijedila svečana ceremonija otvaranja i detaljno predstavljanje dugoročnih ciljeva CERV projekta. Poslijepodnevni program nastavljen je intenzivnom i inspirativnom plenarnom sesijom pod nazivom „Njegovanje kulturne raznolikosti – temelj zajedničke budućnosti“, koja je prirodno prešla u interaktivne radionice „Prevazilaženje stereotipa“ i „Moć umjetnosti u interkulturalnom dijalogu“. Tokom ceremonije otvaranja, koordinatorka projekta Ester Snedec inspirisala je prisutne podsjećajući da kultura nije statični relikt namijenjen samo muzejima, već živ i dinamičan organizam. „Kultura je nevidljivo tkanje koje nas povezuje“, naglasila je Snedec. „Ona je prizma kroz koju posmatramo svijet, oblikujući naše vrijednosti, gostoprimstvo, osjećaj za ispravno i pogrešno, kao i naše svakodnevne odnose.“
Zamah konferencije dodatno je pojačan u petak, 19. juna 2026. godine, kada je program nastavljen jutarnjom strateškom radionicom tokom koje su se partneri fokusirali na planiranje budućih zajedničkih inicijativa i obezbjeđivanje dugoročne održivosti projekta. Nakon pauze za ručak, učesnici su posjetili stručne izložbe u Muzeju Dolenjske, a potom se pridružili centralnom događaju održanom na glavnom gradskom trgu u okviru živopisnog festivala „Teden kultur“ (Sedmica kultura). Istorijski trg pretvoren je u međunarodno središte koje je ugostilo oko 500 stranih gostiju iz partnerskih zemalja, kao i učesnike iz Kosova, Albanije, Sjeverne Makedonije, Rumunije, Bugarske i drugih država. Posebno se istaklo izlaganje dr Marine Lukšič Hacin, koja je ponudila dubok naučni i teorijski pogled na kulturu. Nakon obraćanja, međunarodni učesnici pridružili su se lokalnoj zajednici u interaktivnoj digitalnoj geocaching igri „Potraga za blagom evropske raznolikosti“, koristeći onlajn tragove za pronalaženje skrivenih sadržaja na štandovima zemalja učesnica. Posjetioci su takođe dijelili tradicionalnu hranu i piće na Međunarodnom sajmu, što je na najbolji način pokazalo kako javni prostori mogu biti revitalizovani radi jačanja lokalnog identiteta.
Istorijska prekretnica projekta dostignuta je tokom svečane ceremonije održane u subotu, 20. juna 2026. godine, za vrijeme panoramske plovidbe splavom „Rudolfov splav“ duž zelenih meandara rijeke Krke. Uz pratnju akustičnog koncerta uživo, koji je predstavio muzičko nasljeđe regiona, predsjednica CEP-a Branka Mračević, zajedno sa predsjednicom DRPD-a Brankom Bukovec i drugim međunarodnim liderima, zvanično je potpisala Memorandum o saradnji. Potpisani dokument predstavlja čvrstu institucionalnu obavezu buduće međunarodne saradnje i zajedničkih evropskih projekata, osiguravajući da sjeme saradnje zasijano prije više od trideset godina nastavi da raste i donosi rezultate. Kako je Ester Snedec zaključila neposredno prije potpisivanja, stavljanjem potpisa na ovaj dokument potvrđeno je obećanje solidarnosti, a „mreže empatije“ i profesionalni mostovi izgrađeni tokom ovih intenzivnih sedmica pretvoreni su u trajnu platformu za zajednički razvoj i razumijevanje unutar raznolike evropske porodice.
Uspješna realizacija projekta omogućena je zahvaljujući posvećenosti i prekograničnoj saradnji svih partnerskih organizacija: Društvo za razvijanje prostovoljnog dela Novo mesto (Slovenija) kao vodeći partner, Centar za podršku lokalnog i regionalnog razvoja CEP (Crna Gora), Dunav 1245 (Srbija), Lokalna akcijska grupa Prigorje-Zagorje (Hrvatska), Nyugat-Pannon Regional Development Nonprofit Ltd. (Mađarska), Udruženje Slovenaca „Triglav“ (Bosna i Hercegovina) i Opština Soriano nel Cimino (Italija). Zajedno, ove organizacije nijesu ostvarile samo planirane projektne ciljeve, već su postavile trajne temelje jedinstva i zajedničkog evropskog identiteta koji će inspirisati i osnaživati buduće generacije u godinama koje dolaze.
