Skupština Crne Gore usvojila je Predloge zakona o izgradnji objekata i o uređenju prostora. Usvajanjem ovih zakona uvodi se red u izgradnju objekata, legalizaciju i uređenje prostora. Prema Zakonu o izgradnji objekata i o uređenju prostora građevinska dozvola ponovo će biti uslov za početak gradnje, povećava se sistem kontrola kvaliteta izgradnje objekata, suzbija se nelegalna nelegalna gradnja, saopšteno je Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine (MDUP
S druge strane, Zakonom u uređenju prostora predviđeno je redefinisanje oblasti uređenja prostora (praćenje stanja u prostoru, izrada, donošenje i sprovođenje planskih dokumenata, uređivanje građevinskog zemljišta, sprovođenje urbane komasacije) i uspostavljen novi sistem prostornog planiranja.
Zakon o planiranju prostora i izgradnji objekata predstavlja kodifikaciju propisa koji se odnose na planiranje prostora, izgradnju i legalizaciju objekata.
Predloženim aktom povećava se sistem kontrola kvaliteta izgradnje objekata, suzbija nelegalna gradnja i obezbjeđuje prisutnost inspekcije na terenu, odnosno po lokalnim samoupravama.
Evo nekih detalja:
Građevinska dozvola i tehnički pregled
Navode i da je primarni razlog za redefinisanje politike je unapređenje u oblasti izgradnje objekata, prije svega uvođenjem instituta građevinske dozvole za sve objekte, kao uslova građenja, koja se donosi upravnim aktom i podliježe upravnoj i sudskoj zaštiti.
“Izdavanje građevinske dozvole je decentalizovano podjelom nadležnosti između Ministarstva za državne objekte od opšteg interesa i objekte površine preko 3.000 m2 i organa lokalne samouprave u čijoj nadležnosti su objekti do 3000 m2 i lokalni objekti od opšteg interesa. Građevinska dozvola se izdaje samo na glavni projekat za sve objekte”, pojašnjavaju iz ovog resora.
Uveden je i obavezujući tehnički pregled, osim za objekte porodične stambene zgrade. Takođe, bitno je pomenuti da je ovim zakonskim rješenjem predviđeno pojednostavljenje procedura za izgradnju porodične stambene zgrade što podrazumjeva da za te objekte nije obavezujuća revizija tehničke dokumentacije, stručni nadzor i tehnički pregled, već izjava projektanta da je projekat urađen u skladu sa zakonom, posebnim propisima i pravilima struke i da se na osnovu njega može graditi, kao i izjava izvođača da je objekat izgrađen u skladu sa građevinskom dozvolom i glavnim projektom i da je podoban za upotrebu.
Zaposleni u lokalnim samoupravama sada će imati priliku da se aktivno uključe u kontrolu kvaliteta izrađene tehničke dokumentacije i izgradnje objekata do 3.000 m2 na teritoriji svoje opštine.
Takođe, prilikom izdavanja građevinske dozvole posebno će se kontrolisati kvalitet izrađene tehničke dokumentacije i ukoliko ona nije izrađena u skladu sa zakonom i pravilima struke peduzimaće se mjere kažnjavanja svih činioca kako bi se na taj način povećao kvalitet izrade tehničke dokumentacije, a pravna odnosno fizička lica savjesnije i odgovornije obavljala svoj posao.
“Tehničkim pregledom se utvrđuje da li je objekat izveden u skladu sa revidovanim glavnim projektom, odnosno izdatom građevinskom dozvolom, što do sada nije bila praksa. Ovim zakonom predviđene su i kaznene mjere za ovlašćena službena lica koja ne budu radila u skladu sa zakonom – poručili su iz MDUP.
Elektronska građevinska dozvola
Uvođenjem instituta elektronske građevinske dozvole stvara se bolje poslovno okruženje u uvećava interakcija između tri glavne strane u društvu: organa(državnih i lokalnih), fizičkih lica i pravnih lica. Najznačajniji ciljevi e-dozvole su javnost i transparentnost, smanjenje mogućnosti subjektivnog uticaja na tok poslovnog procesa, ušteda vremena, povećanje produktivnosti i efikasnosti, smanjenje javne potrošnje-kancelarija bez papira.
Takođe, ovim zakonskim rješenjem se podstiče osnivanje malih preduzeća koja nisu u obavezi da imaju sva četiri zaposlena lica različitih struka (arhitekta, građevinski inženjer, elektrotehnički inženjer, mašinski inženjer) kako bi stekli uslov za dobijanje licence pravnog lica za vršenje revizije odnosno stručnog nadzora nad građenjem objekata.
“Ovaj propis predstavlja sigurnost i za investitore, koji će moći svoja investiciona ulaganja realizovati na osnovu upravnog akta, odnosno građevinske dozvole na osnovu koje se mogu kreditno zadužiti kod banaka, što nije bio slučaj sa prijavom gradnje – kazali su iz MDUP.
Još jedna od novina je to da postavljanje, odnosno građenje i uklanjanje privremenih i pomoćnih objekata uređuje jedinica lokalne samouprave, uz prethodnu saglasnost Ministarstva.
“Ovim propisom investitor je dužan da završi građenje objekta u roku od pet godina od dana izdavanja građevinske dozvole. Ukoliko se građenje ne završi u predviđenom roku implementacijom ovog propisa ostvariće se prihod za budžet Crne Gore na način što je predviđeno da investitor plaća godišnju naknadu za svaku započetu godinu prekoračenja roka u visini koju utvrdi Vlada, kao i da kontinuirano održava gradilište do pribavljanja upotrebne dozvole – istakli su iz resornog Ministarstva.
Zakon o uređenju prostora
Kada je riječ o Predlogu zakona o uređenju prostora, ovim zakonskim projektom predviđeno je redefinisanje oblasti uređenja prostora (praćenje stanja u prostoru, izrada, donošenje i sprovođenje planskih dokumenata, uređivanje građevinskog zemljišta, sprovođenje urbane komasacije) i uspostavljen novi sistem prostornog planiranja.
Ovaj sistem prostornog planiranja odnosi se na praćenje stanja u prostoru sprovodi se kroz Porgram uređenja prostora, izvještaj o stanju uređenja prostora i uspostavljanje državnog informacionog sistema u prostoru, zatim uređenje obalnog područja i područja mora, kao i decentralizaciju poslova prostornog planiranja.
Prema predloženom rješenju, planski dokumenti dijele na državne i lokalne.
“Državni planski dokumenti su Prostorni plan Crne Gore, prostorni plan područja posebne namjene i državni plan detaljne regulacije, a lokalni planski dokumenti su prostorno-urbanistički plan lokalne samouprave, lokalni plan detaljne regulacije i urbanistički projekat – pojasnili su iz MDUP.
Institucionalizacija izrade planskih dokumenata
Zakon podrazumijeva i institucionalizaciju izrade planskih dokumenata, tako što planske dokumente mogu da izrađuju privredna društva koje osnivaju Vlada i Skupština jedinice lokalne samouprave.
“Privredno društvo koje osniva Vlada obavlja reviziju lokalnih planskih dokumenata, a reviziju državnih planskih dokumenata Komisija za reviziju koju osniva Vlada CG. Dvije ili više lokalnih samouprava mogu da osnuju privredno društvo za izradu planskih dokumenata”, navedeno je.
Rješenje podrazumijeva i proceduru izrade planskih dokumenata, uz sveobuhvatno definisanje učešća javnosti, postupak revizije planskih dokumenata, javnu raspravu, izvještaj o javnoj raspravi, ponovnu javnu raspravu, pripremu predloga planskog dokumenta, uvid u planski dokument, izmjene i dopune planskih dokumenata, dostavljanje lokalnog planskog dokumenta na saglasnost Ministarstvu, ispravku tehničke greške u planskim dokumentima i dr.
Naknade za građevinsko zemljište
Kada je riječ o građevinskom zemljištu, je jedno od centralnih pitanja uređivanje prema važečem Zakonu o planiranju prosotra i izgradnji objekata, bilo rješenje da je obveznik naknade za uređenje vlasnik građevinskog zemljišta.
“Ovim predlogom, međutim, predviđeno je da se umjesto naknade za uređenje koju je trebalo da plaća vlasnik građevinskog zemljišta uvodi u sistem naknada za građenje koju treba da plaća investitor. Takođe, u sistem građevinskog zemljišta uvodi se gradska renta, koju plaća vlasnik građevinskog zemljišta koje je osnovno komunalno opremljeno – pojašnjeno je.
Takođe, uređivanje građevinskog zemljišta obezbjeđivaće jedinica lokalne samouprave.
Urbana komasacija
Iz Ministarstva su kazali da će urbana komasacija biti novi isnstitut koji se uvodi u sistem prostornog planiranja odnosno uređenja prosotra, a koji omogućava racionalno uređivanje i korišćenje građevinskog zemljišta odnosno sporvođenje planskih dokumenata.
Urbanom komasacijom se katastarske parcele preoblikuju u urbanisitčke parcele, u skladu sa plasnkim dokumentom, uz uređivanje vlasničkih i drugih stvarno-pravnih odnosa na tom zemljištu.
Prema novom zakonskom rješenju, inspekcijski nadzor uspostavlja se preko urbanističkih inspektora, a kaznenim odredbama kojim su propisane novčane kazne za sve koji postupaju suprotno propisanim obavezamaza. Kazne za pravna lica iznose od 5.000 do 40.000 EUR, a za fizička i odgovorna lica u iznosu od 500 do 4.000 EUR.
