Pad posjete blago izražen posebno u privatnom smještaju tokom prethodnih mjeseci nastavljen je i u julu, u takozvanom špicu sezone, što se potvrđuje i u Herceg Novom. Još nijesmo uspjeli da nadomjestimo smanjen broj ruskih turista u Crnoj Gori, nakon uvođenja sankcija toj zemlj. Međutim, redovni profesor ekonomije i turizma na Fakultetu za biznis i turizam i Fakultetu za saobraćaj, komunikacije i logistiku u Budvi i Fakultetu za ekonomiju i biznis Univerziteta Mediteran u Podgorici, prof.dr Ivo Županović, za Nopvski portal navodi i druge razloge.
“Posmatrajući sa nivoa Crne Gore, kada je riječ o padu posjete u domaćinstvima prošle godine imali smo pad broja dolazaka sa regionalnih tržista u odnosu na referentnu 2019.godinu ( Albanija -56%, Kosova -39%, Srbije -10%.)”, podsjeća prof.dr Županović.
Skreće opet pažnju na to da veliku prepreku u adekvatnom praćenju trendova u sezoni predstavlja i neobjavljivanje zvaničnih podataka relevantnih institucija.
“Moramo se oslanjati na draftovane podatke lokalnih i nacionalne turističke organizacije, koji su, čak i da ih prihvatimo kao relevantne, dosta uopšteni, ne sadrže presjeke po ključnim tržištima u kumulativu od početka godine, kao ni poređenje sa prethodnim periodom u istom dijelu godine”.
Cijene
Iako je prerano donositi neke ozbiljnije zaključke o toku ovogodišnje turisticke sezone, jedan od ključnih razloga pada posjete u privatnom smještaju je cjenovna politika, smatra sagovornik Novskog portala.
“Posmatrajuci inflaciju na osnovu indexa potrošačkih cijena, upoređujuci maj ove godine sa istim mjesecom (kao i period januar-maj ove godine sa istim periodom) prethodne godine konstatovaćemo da je inflacija 4,9%, što je gotovo dvostruko više od prosjeka ( EU+2.6%). Posmatrajuci samo statistički dio koji se odnosi na usluge smještaja i ishrane, inflacija u Crnoj Gori u maju je na nivou +10.2%, a za prvih pet mjeseci ove godine +12.8%. U EU taj rast cijena je daleko manji, od 5.1% u ugostiteljstvu do 6.1% u domenu smještaja. O navedenom je posebno potrebno voditi računa u kontekstu činjenice da će gosti iz Zapadne Evrope imati neznatno veći diskrecioni dohodak, samim time i isto toliku mogućnost za potrošnju u domenu usluga. Naime, po projekcijama MMF-a iz aprila 2024.godine, projektovani rast u takozvanoj Eurozoni je +0,8%, partikularno gledajući na nivou Njemačke +0.7%, Francuske 0,2%, Velike Britanije +0.5%, itd”
Konkurencija i avio dostupnost
Kada je riječ o konkurenciji i adekvatnoj avio dostupnost, prof.dr Ivo Županović ocijenjuje da se isuviše pravi benchmark (poređenje) sa Hrvatskom, iako ta destinacija ima značajno drugačiji turistički proizvod, i daleko značajniju mogućnost pristupa zapadnoevropskih tržista u domenu cestovne dostupnosti:
“Zanemaruje se analitičko poređenje sa Albanijom. Analizirajuci podatke za prvih pet mjeseci 2024.godine, kada je u pitanju broj dolazaka na nivou Hrvatske, ono što moramo posebno analizirati jeste rast broja dolazaka iz Srbije od +17.9% i BIH od +19.15% u smislu da li je to negdje imalo negativne kvantitativne impakte po Crnu Goru. S druge strane, Albanija ima neuporedivo bolju avio dostupnost od Crne Gore, i u smislu broja destinacija sa kojim je aerodrom Tirana povezan i u smislu broja dolazaka putnika (7.2 miliona putnika u 2023.godini i projektovanih gotovo 9 miliona u 2024.godini). Navedeno je doprinijelo i značajnim rastom broja ukupnih i stranih dolazaka na toj destinaciji u 2024.godini, od 29%, odnosno 38%.”
Hoteli traženiji
Ankete ohrabruju kada je riječ o posjeti u hotelima, ali Crna Gora mora još mnogo da radi da bi povećala popunjenost u hotelima, prevashodno na bazi ekstenzije sezone, putem inoviranja i širenja turisticke ponude destinacije i širenja rostera destinacija u domenu avio dostupnosti, ističe Županović.
“Značajno zaostajemo za prosjekom EU kada je riječ o popunjenosti kapaciteta (27,5% CG u odnosu na 47% EU, od čega neke zemlje EU koje su dominantno turisticke profilacije značajno više od navedenog prosjeka: Kipar 66%, Španija 59%, Hrvatska 55%, Malta 54%, Grčka 51%, Francuska 49%, Portugal 49%).”
Kretanja u Herceg Novom ohrabruju
Poslije teškog perioda, izazvanog prije svega situacijom sa HTP Boka, u 2023.godini Herceg Novi je kao destinacija nadmašio broj turista u referentnoj 2019.godini za 2%.
“Ubjedljivo drži drugo mjesto i po participaciji u ukupnom kvantumu gostiju na nivou Crne Gore, kada je riječ o broju dolazaka (15%), ali i broj noćenja (19%). Ono što dodatno ohrabruje jeste da je broj smještajnih jedinica, po zvaničnim podacima, u kolektivnom smještaju (hotelima) u 2022.godini porastao za 10% u odnosu na 2019.godinu. To stvara prereogative za dužu turističku sezonu i klijentelu sa većim diskrecionim dohotkom”, zaključuje prof.dr Ivo Županović.
