Malo kome je u Crnoj Gori palo na um da je juče bio 5. jun Svjetski dan zaštite životne sredine. Čak ni partije koje konkurišu da uđu u parlament nijesu u svojim nastupima mnogo doticale ekološke teme. Mada znamo koliko manjka ekološke svijesti i civilizovanog ponašanja prema našoj životnoj sredini u cijeloj državi, koja se pri tom i dalje naziva ekološkom.
Sve je, izgleda, manje bitno u ovom momentu od parlamentarnih izbora, koji samo što nisu, 11. juna, pa treba pridobiti još koji glas naroda. A odnos prema prirodi zabrinjava ne samo u Crnoj Gori nego u cijelom svijetu. Evo podataka koje prenosi N1.
U svijetu se godišnje proizvede 460 miliona tona plastike. Taj se broj u posljednjih deset godina udvostručio i ne pokazuje trend smanjivanja, prenosi France 24 podatke Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD), povodom Svjetskog dana zaštite okoline UN.
Ako se nikakve mjere ne preduzmu, globalna proizvodnja će se gotovo utrostručiiti do 2060. dosegnuvši 1.231 million tona plastike.
Prema OECD-u, pet godina je maksimalni životni vijek gotovo dvije trećine plastike proizvedene svake godine. Pretežno korišćena za pakovanje hrane (31 odsto), tekstila i robe široke potrošnje (20 odsto), ta plastika često završi kao otpad nakon jedne ili samo nekoliko upotreba.
Broj tona plastičnog otpada proizvedenog u cijelom svijetu u 2019. je 353 miliona. Udio otpada dramatično varira u različitim zemljama i grupama: 21 odsto dolazi iz Sjedinjenih Država, a 28 odsto dolazi iz drugih država članica OECD-a, dok 19 odsto dolazi iz Kine i pet odsto iz Indije. Preostalih 27 odsto dolazi iz ostatka svijeta.
Prosječna količina plastičnog otpada proizvedenog po osobi godišnje u Evropi je 35kg, prema Eurostatu. Ta brojka odgovara otprilike 1000 boca kapaciteta 500 ml. Ukupno se godišnje u EU proizvede oko 30 miliona tona plastičnog otpada.
Devet odsto je procenat plastičnog otpada recikliranog na globalnom nivou u 2019, prema OECD-u. Polovina preostalog plastičnog otpada odlazi na odlagališta, 19 odsto se spaljuje, a 22 odsto se odlaže u prirodu ili spaljuje na otvorenom. Sveukupno, 22 miliona plastičnih predmeta završi u prirodi svake godine.
Procjenjuje se da između 400.000 i miliona ljudi u zemljama u razvoju godišnje umire od bolesti povezanih s lošim tretiranjem otpadom, posebno od otrovnih para koje se ispuštaju izgaranjem plastičnog otpada, prema studiji britanske agencije Tearfund.
U vodenoj okolini 139 miliona tona plastičnog otpada nakupilo se između 1970. i 2019., prema OECD-u, od čega 109 miliona tona u rijekama i jezerima i 30 miliona tona u okeanima. Procjenjuje se da svakog minuta u okeanu završi plastika koja odgovara zapremini kamiona za smeće.
Zbog gutanja plastike ili zbog toga što se zapetljaju u plastiku, 100.000 morskih sisara umire svake godine, prema raznim studijama. Osim mreža i plastičnih kesa, okean vrvi mikroplastikom – sićušnim komadićima prečnika manjeg od 5mm koji su rezultat raspadanja kesa, boca, guma, opušaka, vlakana odeće i još mnogo toga.
Plavi kitovi progutaju 10 miliona komadića mikroplastike dnevno, prema studiji objavljenoj u magazinu Nature 2022. godine.
Pet grama plastike ljudi progutaju svake nedjelje, što je ekvivalentno kreditnoj kartici, prema australijskoj studiji objavljenoj 2019.
