Svjetski je dan slobode medija, koji se obilježava svake godine 3. maja od 1993. godine kad ga je proglasila Generalna skupština Ujedinjenih nacija. Medijski profesionalci u Crnoj Gori obično tim povodom procjenjuju stanje slobode medija i raspravljaju o premošćavanju brojnih izazova kako bi mediji imali bolji položaj u društvu.
Iz Sindikata medija Crne Gore, povodom 3. maja, Svjetskog dana slobode medija su predložili da danas, od 11.55 časova, na pet minuta obustave rad.
“Sa Pet minuta gromoglasne tišine treba jasno da iskažemo svoju sindikalnu i profesionalnu solidarnost i odlučnost u namjeri da zaštitimo prava koja nam pripadaju”, piše u proglasu SMCG.
Tokom 2023. godine, naveli su iz SMCG, došlo je do neznatnog rasta zarada u jednom dijelu medija, “ali je inflacija anulirala ta povećanja koja zbog toga nijesu dovela do boljih uslova života zaposlenih u medijima”.
“Ostali smo na starom – ispod državnog prosjeka, kada su zarade u pitanju, i da se sami snalazimo radeći po više poslova koji često nemaju veze sa novinarstvom. Osim rijetkog socijalnog dijaloga na nivou medija, desio se i prvi u istoriji štrajk zaposlenih u Javnom servisu Radio i Televiziji Crne Gore, nakon kojeg su koleginice i kolege, nakon neuspješnih više od pola godine pregovora, uspjeli da potpišu novi Kolektivni ugovor”, piše u saopštenju SMCG.
Problem, kako navode, ostaje veliki broj lokalnih javnih emitera, koji imaju ozbiljnih problema sa finansiranjem, kao i mali mediji, kojima se, piše u saopštenju, “gotovo ne može ući u trag kada je cijelo poslovanje u pitanju, pa samim tim ni odnos prema zaposlenima, ako ih i ima u formalnom smislu”.
“Kada se govori o crnogorskim medijima obično se misli na desetak mainstream medija, a zaboravlja da medijsku zajednicu čini više od 200 medija koji proizvode kakav-takav medijski sadržaj, koji dobijaju državni novac kroz razne fondove, a o velikom broju njih se gotovo ništa ne zna i ne prijavljuju da imaju zaposlene. I dalje čekamo donošenje seta medijskih zakona od kojih očekujemo da poprave položaj zaposlenih u medijima u smislu unapređenja profesionalnog integriteta i da obezbijede finansijsku sigurnost i uredničku nezavisnost lokalnih javnih emitera”, navodi se u saopštenju SMCG.
Inače, tokom 2023. godine 16 napada na novinare je određeni napredak, jer ih je godinu ranije bilo 28. Ipak, ukazuju na zabrinjavajući ponovni trend rasta tokom ove godine kada su registrovali već devet incidenata raznih vrsta.
“I dalje imamo visokopozicionirane nosioce državnih fukcija, koji olako i bez osjećaja odgovornosti, prijete novinarima i novinarkama, ali i policiju i tužilaštvo koji su nastavili da budu prilično ažurni kada je u pitanju otkrivanje i procesuiranje napadača”, piše u saopštenju.
Zajednica Sindikata medija ima oko 700 članova u privatnim, lokalnim i mediju, čiji je vlasnik država.
“ Naša Sekcija mladih pravi značajne iskorake i svakodnevno širi svoju bazu mladih i angažovanih medijskih radnika koji žele da rade za profesionalne medije u kojima žele dobre uslove rada. Vjerujemo da je budućnost medijske zajednice, pa i sindikalizma, upravo na njima i moguće da oni i njihov entuzijazam i posvećenost predstavljaju posljednji pokušaj novinarstva da bude ono što bi trebalo da bude – rad u javnom interesu i borba za pravo javnosti da zna u kakvom društvu živimo”, zaključuju u saopštenju SMCG.
Nedavno je u susret Svjetskom danu slobode medija, predsjednik države Jakov Milatović poručio da donosioci odluka u Crnoj Gori moraju stvoriti bezbjedan ambijent, u kom će zaposleni u medijima bez pritiska obavljati svoj posao i pravovremeno informisati građane.
Tokom razgovora s novinarima istaknuto je i da će usvajanje seta medijskih zakona poboljšati situaciju u sektoru medija. Zaključeno je da je u narednom periodu potrebno ojačati profesionalne medije i oštro sankcionisati one koji nijesu registrovani, šire dezinformacije i polarizuju društvo.
Primjetno je i da se u medijskoj zajednici sve rijeđe pominje i prepoznaje nezavisno novinarstvo – ono koje daje prednost javnom interesu nad političkim, komercijalnim ili frakcijskim programima. Nastojanje da se obezbijedi održivost medija uzrokovalo je i krizu u slobodi i sigurnosti novinara.
Ove 2024. godine Svjetski dan slobode medija posvećen je važnosti novinarstva i slobode izražavanja u kontekstu trenutne globalne ekološke krize.
Za postizanje održivog razvoja potrebno je da novinari tačno, pravovremeno i iscrpno izvještavaju o problemima životne sredine i njihovim posljedicama, kao i o mogućim rješenjima.
